เมื่อพูดถึง “โรคแพ้ถั่วปากอ้า” หรือชื่อทางการแพทย์คือ G6PD (Glucose-6-Phosphate Dehydrogenase Deficiency) หลายคนมักเข้าใจว่าเป็นเพียงอาการแพ้อาหารที่ต้องคอยระมัดระวัง แต่แท้จริงแล้ว ภาวะนี้ไม่ได้เป็นเพียงเรื่องของอาหาร เพราะ G6PD เป็นความผิดปกติทางพันธุกรรมที่สามารถถ่ายทอดจากพ่อแม่สู่ลูกได้
บทความนี้จะพาไปทำความเข้าใจถึงความเสี่ยงทางพันธุกรรม กลไกการเกิดโรค และทางเลือกในการปกป้องสุขภาพของลูกน้อยในอนาคตด้วยเทคโนโลยีคัดกรองตัวอ่อน PGT-M

G6PD คืออะไร ทำไมจึงต้องระวัง?
อ้างอิงจาก MedlinePlus Genetics เอนไซม์ G6PD มีหน้าที่สำคัญในการปกป้องเม็ดเลือดแดงจากการถูกทำลาย ผู้ที่มีภาวะพร่องเอนไซม์ชนิดนี้ส่วนใหญ่สามารถใช้ชีวิตได้ตามปกติโดยไม่แสดงอาการ แต่ความเสี่ยงจะเกิดขึ้นเมื่อร่างกายได้รับ “สิ่งกระตุ้น” (Triggers) เช่น:
เมื่อได้รับสิ่งกระตุ้น จะส่งผลให้เม็ดเลือดแดงแตก (Hemolytic anemia) เกิดภาวะซีด อ่อนเพลีย ตัวเหลือง ตาเหลือง (ดีซ่าน) ปัสสาวะมีสีเข้ม และในบางรายที่มีภาวะพร่องเอนไซม์รุนแรง อาจมีอาการแทรกซ้อนที่เป็นอันตรายได้
สถิติและระดับความรุนแรงของ G6PD
ภาวะ G6PD เป็นความผิดปกติทางพันธุกรรมที่พบได้บ่อย ข้อมูลจาก Global Burden of Disease Study 2021 (ตีพิมพ์ใน Frontiers in Genetics, 2025) ระบุว่า มีประชากรที่มีภาวะพร่องเอนไซม์ G6PD ราว 500 ล้านคนทั่วโลก
บทความ New WHO Classification of Genetic Variants Causing G6PD Deficiency ซึ่งตีพิมพ์ใน Bulletin of the World Health Organization ปี 2024 อธิบายการจำแนกความผิดปกติของยีน G6PD ตามระดับการทำงานของเอนไซม์และลักษณะอาการที่เกี่ยวข้อง
การจำแนกดังกล่าวแยกความผิดปกติของยีนออกเป็นกลุ่ม เช่น
การจำแนกนี้ใช้กับ ความแปรผันทางพันธุกรรม (Genetic Variant) ไม่ใช่ใช้ระบุความรุนแรงของผู้ป่วยแต่ละคนโดยตรง เพราะแม้จะมียีนผิดปกติชนิดเดียวกัน ระดับการทำงานของเอนไซม์และอาการที่เกิดขึ้นก็อาจแตกต่างกันได้
ข้อมูลดังกล่าวมีความสำคัญต่อการวางแผนมีบุตร เพราะการทราบเพียงว่าคนในครอบครัวมี G6PD อาจยังไม่เพียงพอที่จะประเมินความเสี่ยงและความรุนแรงของภาวะที่อาจถ่ายทอดสู่ลูกได้ทั้งหมด
กลไกการถ่ายทอดทางพันธุกรรม: การส่งต่อผ่านโครโมโซม X
ข้อมูลจาก MedlinePlus Genetics ระบุว่า G6PD มีรูปแบบการถ่ายทอดทางพันธุกรรมแบบ X-linked pattern (การถ่ายทอดผ่านโครโมโซม X) ซึ่งอธิบายได้ว่าทำไมโรคนี้จึงพบใน “เพศชาย” ได้บ่อยกว่า “เพศหญิง”
เนื่องจากผู้ชายมีโครโมโซม XY หากได้รับโครโมโซม X ที่มียีนผิดปกติมาจากแม่ ก็จะแสดงอาการของโรค G6PD ทันที ในขณะที่ผู้หญิงมีโครโมโซม XX จึงมีโอกาสที่จะเกิดภาวะนี้ได้ในหลายรูปแบบ ขึ้นอยู่กับโครโมโซมที่ได้รับจากทั้งพ่อและแม่ ดังนี้:
หากครอบครัวมี G6PD ควรตรวจอะไรบ้างก่อนวางแผนมีบุตร?
การประเมินความเสี่ยงทางพันธุกรรมควรเริ่มจากข้อมูลของพ่อแม่ ไม่ใช่เริ่มจากการตรวจตัวอ่อนทันที
แพทย์อาจพิจารณาข้อมูลสำคัญ 3 ส่วน ได้แก่
1. ประวัติสุขภาพและประวัติ G6PD ในครอบครัว
รวมถึงผู้ที่เคยได้รับการวินิจฉัยว่ามีภาวะพร่องเอนไซม์ G6PD ประวัติตัวเหลืองรุนแรงตั้งแต่แรกเกิด หรือเคยเกิดภาวะเม็ดเลือดแดงแตก
2. การตรวจระดับเอนไซม์ G6PD
เป็นการประเมินการทำงานของเอนไซม์ในร่างกาย ซึ่งช่วยให้แพทย์ทราบว่ามีภาวะพร่องเอนไซม์หรือไม่ และใช้ข้อมูลประกอบการดูแลสุขภาพ
3. การตรวจทางพันธุกรรมเพื่อระบุความผิดปกติของยีน
การตรวจยีนมีความสำคัญเป็นพิเศษเมื่อต้องการประเมินความเสี่ยงการถ่ายทอดอย่างจำเพาะ หรือกำลังพิจารณาตรวจ PGT-M เพราะจำเป็นต้องทราบว่าความผิดปกติของยีนเป้าหมายคืออะไร
การตรวจระดับเอนไซม์และการตรวจทางพันธุกรรมจึงตอบคำถามต่างกัน โดยผลตรวจระดับเอนไซม์บอกการทำงานของเอนไซม์นั้นอาจพบลบลวง หรือพลาดได้ในผู้หญิงที่เป็นพาหะ G6PD ขณะที่การตรวจยีนช่วยระบุความผิดปกติทางพันธุกรรมที่อาจส่งต่อไปยังลูก
PGT-M เทคโนโลยีตรวจพันธุกรรมตัวอ่อน ทางเลือกของครอบครัว
ปัจจุบันความก้าวหน้าทางเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์ช่วยลดความเสี่ยงในการถ่ายทอดโรคทางพันธุกรรมได้ด้วยเทคโนโลยี PGT-M (Preimplantation Genetic Testing for Monogenic Disorders)
ตามแนวทางของ American Society for Reproductive Medicine (ASRM, 2023) เทคโนโลยี PGT-M ถูกนำมาใช้เพื่อตรวจหาความผิดปกติของยีนเป้าหมายในตัวอ่อนที่ได้จากกระบวนการเด็กหลอดแก้ว (IVF/ICSI) ก่อนการย้ายตัวอ่อนกลับเข้าสู่โพรงมดลูก
สำหรับครอบครัวที่มีประวัติหรือตรวจพบความผิดปกติของยีน G6PD แพทย์และผู้เชี่ยวชาญด้านพันธุศาสตร์จะประเมินความเหมาะสมของการตรวจ PGT-M เป็นรายกรณี เพื่อช่วยประกอบการตัดสินใจเลือกตัวอ่อนที่ไม่มีความผิดปกติ ช่วยลดโอกาสถ่ายทอดภาวะนี้สู่ลูก ทั้งนี้ความจำเป็นในการทำ PGT-M อาจแตกต่างกันไปตามความรุนแรงของโรคในแต่ละครอบครัว
มีประวัติ G6PD ในครอบครัว จำเป็นต้องทำ PGT-M ทุกคู่หรือไม่?
✖️ ไม่จำเป็น
แม้ G6PD จะเป็นภาวะทางพันธุกรรมที่ถ่ายทอดสู่ลูกได้ แต่ความรุนแรงของโรคแตกต่างกัน ผู้ที่มีภาวะนี้จำนวนมากสามารถใช้ชีวิตตามปกติได้เมื่อได้รับการดูแลและหลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้นที่เหมาะสม
การพิจารณา PGT-M จึงควรคำนึงถึงหลายปัจจัย เช่น
สำหรับครอบครัวที่มีภาวะ G6PD ซึ่งอาจมีอาการไม่รุนแรงหรือควบคุมความเสี่ยงได้ การตัดสินใจใช้ PGT-M จำเป็นต้องชั่งน้ำหนักทั้งประโยชน์ ข้อจำกัด และภาระของกระบวนการรักษา
การปรึกษาทางพันธุกรรมจึงเป็นจุดเริ่มต้นที่สำคัญ เพื่อให้คู่รักเข้าใจความเสี่ยงที่แท้จริง และพิจารณาทางเลือกในการมีบุตรได้อย่างเหมาะสม โดยไม่จำเป็นต้องเลือกใช้เทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์ในทุกกรณี
การวางแผนมีลูกไม่ใช่แค่เรื่องของการตั้งครรภ์ แต่รวมถึงการดูแลสุขภาพของพวกเขาในระยะยาว Superior A.R.T. พร้อมให้คำปรึกษาด้านเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์ เพื่อช่วยให้คู่รักเข้าใจความเสี่ยงทางพันธุกรรมอย่างถูกต้อง และวางแผนการมีบุตรได้อย่างมั่นใจและเหมาะสมที่สุด
แหล่งอ้างอิง
- Luzzatto L., et al. (2024). New WHO classification of genetic variants causing G6PD deficiency. Bulletin of the World Health Organization, 102(8), 615–617.
- Yu Z., et al. (2025). Global, regional, and national burden of G6PD deficiency from 1990 to 2021. Frontiers in Genetics, 16.
- Glucose-6-phosphate dehydrogenase deficiency. MedlinePlus Genetics, U.S. National Library of Medicine.
- American Society for Reproductive Medicine. (2023). Indications and management of preimplantation genetic testing for monogenic conditions. Fertility and Sterility, 120(1), 61–71.





