(คลิปย้อนหลัง ไลฟ์เมื่อวันที่ 26 กันยายน พ.ศ.2567 โดยหมอโฟม พญ.ศศิกาญจน์ ตั้งทัศนา (ว.37027) สูตินรีแพทย์ ผู้ชำนาญการด้านเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์ และภาวะมีบุตรยาก)
⏱️ ปัญหาไข่น้อย กระตุ้นแล้วไม่ได้ไข่
▶️ดูหัวข้อนี้ในคลิป (นาทีที่ 01:04)
คุณผู้หญิงที่เคยเข้ารับกระบวนการกระตุ้นไข่หรือทำเด็กหลอดแก้วมาแล้ว แล้วพบว่าตัวเองมีปัญหา “จำนวนไข่ตั้งต้นน้อย” และเมื่อกระตุ้นไปแล้ว “เก็บไข่ไม่ได้ไข่” สามารถทำอย่างไรได้บ้างเพื่อให้การรักษารอบหน้าได้ฟองไข่ที่ดีและมีคุณภาพ ซึ่งเป็นปัญหาที่ค่อนข้างยากในการรักษา วันนี้เราจะมาทำความเข้าใจว่าสาเหตุเกิดจากอะไร เราจะรู้ได้อย่างไรว่าไข่ตั้งต้นน้อย รวมถึงแนวทางแก้ไขให้การรักษารอบหน้าได้ไข่ที่มีคุณภาพ ทั้งในมุมของการเตรียมตัวของคนไข้ และกระบวนการทางการแพทย์จากฝั่งของคุณหมอ
⏱️ “ไข่น้อย” คืออะไร?
▶️ดูหัวข้อนี้ในคลิป (นาทีที่ 02:30)
โดยปกติแล้ว คำว่า “ไข่น้อย” หมายถึง ไข่ตั้งต้นมีจำนวนน้อย ในการทำเด็กหลอดแก้วแต่ละรอบ คุณหมอจะอัลตราซาวด์เพื่อนับฟองไข่ใบเล็กๆ ซึ่งเราเรียกว่า “ไข่ตั้งต้น” ว่าในแต่ละรอบมีจํานวนฟองไข่เท่าไหร่ เพื่อประเมินว่าหลังจากที่เราให้ยากระตุ้นไปแล้ว จะได้ฟองไข่ที่สมบูรณ์หรือไข่สุก (Mature) จำนวนกี่ใบในรอบนั้น
⏱️ สาเหตุที่ทำให้ไข่ตั้งต้นน้อย เกิดจากอะไรได้บ้าง?
▶️ดูหัวข้อนี้ในคลิป (นาทีที่ 03:24)
ไข่ตั้งต้นที่น้อยสามารถเกิดได้จากหลายปัจจัย ดังนี้:
⏱️ วิธีตรวจประเมินยืนยันว่ารังไข่ทำงานน้อย
▶️ดูหัวข้อนี้ในคลิป (นาทีที่ 06:08)
นอกจากการพิจารณาจากอายุและประวัติสุขภาพแล้ว เราสามารถยืนยันการทำงานของรังไข่ได้จากทางห้องปฏิบัติการ ดังนี้:
⏱️ ปัญหา “กระตุ้นแล้วไม่ได้ไข่” เกิดจากอะไร?
▶️ดูหัวข้อนี้ในคลิป (นาทีที่ 09:33)
ในกระบวนการกระตุ้นไข่จะต้องผ่านขั้นตอนการฉีดฮอร์โมนกระตุ้นไข่ โดยเฉลี่ยประมาณ 10-12 วัน โดยปัญหาการกระตุ้นแล้วไม่ได้ไข่ แบ่งออกเป็น 2 กรณี คือ
⏱️ หากกระตุ้นแล้วไม่สำเร็จ ควรพัก หรือ กระตุ้นต่อเลย?
▶️ดูหัวข้อนี้ในคลิป (นาทีที่ 14:40)
การที่มีไข่ตั้งต้นน้อยนั้น ในแต่ละรอบเดือนอาจจะมีจำนวนไข่ไม่เท่ากัน (เช่น รอบที่แล้ว 2 ใบ รอบนี้ 4 ใบ รอบหน้าอาจจะไม่มีเลย) โดยค่าจะแกว่งไปมาระหว่าง 0-5 ใบ จุดประสงค์ของการรักษานั้นไม่ได้ต้องการฟื้นฟูรังไข่ที่เสื่อมสภาพให้กลับมาเป็นปกติ แต่ต้องการกระตุ้นฟองไข่ตามศักยภาพของรังไข่ที่ยังเหลืออยู่ ณ ตอนนั้น ซึ่งดูได้จากค่าฮอร์โมน AMH จากงานวิจัย หากค่า AMH 1 ng/mL จะได้ฟองไข่โดยเฉลี่ยอยู่ที่ประมาณ 5 ใบ
⏱️ วิธีดูแลตัวเองของ “คนไข้” เพื่อเตรียมพร้อมก่อนกระตุ้นรอบหน้า
▶️ดูหัวข้อนี้ในคลิป (นาทีที่ 18:26)
หากคนไข้ตัดสินใจจะพักเพื่อเตรียมร่างกายให้ดีที่สุด แนะนำให้ปฏิบัติตัวอย่างน้อย 1-3 เดือนล่วงหน้า สิ่งที่คนไข้สามารถทำได้มีดังนี้:
⏱️ วิตามินเสริมสำหรับบำรุงไข่ (Antioxidants)
▶️ดูหัวข้อนี้ในคลิป (นาทีที่ 22:27)
การที่รังไข่ทำงานลดลง กลไกหนึ่งเกิดจากสภาวะความเครียดออกซิเดชัน (Oxidative Stress) ที่สูงขึ้น และไมโทคอนเดรีย (โรงงานผลิตพลังงานในเซลล์) ทำงานผิดปกติ วิตามินกลุ่มสารต้านอนุมูลอิสระ (Antioxidants) จึงมีบทบาทช่วยชะลอความเสื่อม โดยเน้นให้รับประทานจากอาหารเป็นหลัก แต่หากไม่เพียงพอ สามารถเสริมได้ดังนี้:
นอกจากนี้แนะนำให้ทาน โฟลิก (Folic Acid) ซึ่งเป็นวิตามินพื้นฐานสำหรับการเตรียมตั้งครรภ์ เพื่อป้องกันความผิดปกติของระบบประสาทและไขสันหลังของทารกในครรภ์
⏱️ แนวทางการช่วยเหลือจากฝั่ง “คุณหมอ” ก่อนเริ่มรอบกระตุ้นไข่
▶️ดูหัวข้อนี้ในคลิป (นาทีที่ 24:53)
นอกจากการดูแลตัวเองของคนไข้แล้ว ในส่วนของการแพทย์ คุณหมอสามารถช่วยเตรียมความพร้อมให้รังไข่ได้ดังนี้:
⏱️ แนวทางการช่วยเหลือจากฝั่ง “คุณหมอ” ในระหว่างรอบกระตุ้นไข่
▶️ดูหัวข้อนี้ในคลิป (นาทีที่ 29:27)
หากเตรียมพร้อมมาอย่างดีแล้ว และเข้าสู่รอบการกระตุ้นไข่ คุณหมอสามารถปรับเปลี่ยนแผนการรักษาเพื่อแก้ปัญหาจากประวัติเดิมได้ดังนี้:
⏱️ บทสรุป และ กรณีศึกษา (Case Study)
▶️ดูหัวข้อนี้ในคลิป (นาทีที่ 33:34)
โดยสรุปแล้ว แม้ว่าจำนวนฟองไข่จะมีความสำคัญ แต่สิ่งที่สำคัญที่สุดคือ “ฟองไข่ที่มีคุณภาพ” ถึงแม้จะได้จำนวนไข่น้อย แต่หากได้ฟองไข่ที่มีคุณภาพ แม้จะแค่ใบเดียว ก็มีโอกาสที่จะสามารถตั้งครรภ์ได้สำเร็จได้
กรณีศึกษา:
คนไข้อายุประมาณ 38 ปี เคยมีประวัติผ่าตัดเนื้องอกช็อกโกแลตซีสต์ที่รังไข่ ทำให้ค่าการทำงานรังไข่ (AMH) ต่ำกว่า 0.5 คนไข้พยายามกระตุ้นมาแล้วหลายคลินิก เคยทำมาหมดแล้วทุกอย่างรวมถึงการทำ PRP พอย้ายมาทำที่ Superior A.R.T. กระตุ้นและเก็บไข่ได้ 1-2 ใบ แต่เมื่อนำไปตรวจโครโมโซมตัวอ่อนก็พบว่าไม่ผ่าน คนไข้จึงตัดสินใจใช้ “ไข่บริจาค” ซึ่งหมออยากชี้ให้เห็นว่า หากในท้ายที่สุดแล้ว รังไข่ของเราหยุดทำงานแล้วจริงๆ หรือผลิตฟองไข่ที่ไม่มีคุณภาพออกมาเลย การใช้ไข่บริจาคก็อาจเป็นตัวเลือกหนึ่งที่ช่วยได้ แต่หมอก็อยากให้เป็นทางเลือกสุดท้ายของการรักษา
ดูข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับแพ็กเกจ “Egg Ready Checkup” เพื่อประเมินการทำงานของรังไข่และสุขภาพมดลูก คลิกที่นี่
หากมีคำถามเพิ่มเติม สามารถติดต่อเราได้ทุกช่องทางของ Superior A.R.T.
LIVE โดย

พญ. ศศิกาญจน์ ตั้งทัศนา (ว.37027)
สูตินรีแพทย์ ผู้ชำนาญการด้านเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์ และภาวะมีบุตรยาก





