ถามหมอ 💬 กับหมอนิ : ฮอร์โมนไม่สมดุลก่อนใส่ตัวอ่อน ต้องทำอย่างไร? มีผลต่อการฝังตัวหรือไม่?

ถามหมอกับหมอนิ ฮอร์โมนไม่สมดุล

การเตรียมตัวก่อนใส่ตัวอ่อนไม่ได้พิจารณาเฉพาะคุณภาพของตัวอ่อนเท่านั้น แต่ ความพร้อมของเยื่อบุโพรงมดลูกและการทำงานของฮอร์โมนในแต่ละช่วงของรอบเดือน ก็มีความสำคัญไม่แพ้กัน

ฮอร์โมนแต่ละชนิดมีบทบาทต่างกันในการเตรียมเยื่อบุโพรงมดลูก หากระดับหรือช่วงเวลาการทำงานของฮอร์โมนไม่สอดคล้องกัน อาจทำให้สภาพของเยื่อบุไม่เหมาะกับช่วงเวลาที่ตัวอ่อนพร้อมจะฝังตัวได้

ดังนั้น ก่อนเริ่มรอบการใส่ตัวอ่อน แพทย์จึงต้องประเมินทั้งภาวะฮอร์โมน รังไข่ และเยื่อบุโพรงมดลูก เพื่อให้การเตรียมร่างกายเหมาะสมกับแผนการรักษาของแต่ละคน


ฮอร์โมนไม่สมดุล ส่งผลต่อการฝังตัวของตัวอ่อนอย่างไร
โดย พญ. นิศารัตน์ สุนทราภา
สูตินรีแพทย์ ผู้ชำนาญการด้านเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์และภาวะมีบุตรยาก


ฮอร์โมน Estrogen และ Progesterone มีบทบาทต่อเยื่อบุโพรงมดลูกอย่างไร?

ตามธรรมชาติในแต่ละรอบเดือน เยื่อบุโพรงมดลูกจะเปลี่ยนแปลงไปตามระดับฮอร์โมนในแต่ละช่วง

ช่วงแรกหลังประจำเดือน ฮอร์โมน Estrogen มีบทบาทในการกระตุ้นให้เยื่อบุโพรงมดลูกหนาตัวขึ้น หลังไข่โตและตกไข่ ฮอร์โมน Progesterone จะเข้ามาช่วยเปลี่ยนแปลงโครงสร้างเยื่อบุให้เหมาะสมพร้อมรองรับการฝังตัวของตัวอ่อนต่อไป

สิ่งสำคัญจึงไม่ใช่เพียงว่าร่างกายมีฮอร์โมนทั้งสองชนิดหรือไม่ แต่คือ ฮอร์โมนแต่ละชนิดทำงานในช่วงเวลาที่เหมาะสมหรือเปล่า

หาก Progesterone เพิ่มขึ้นเร็วหรือช้ากว่าช่วงเวลาที่ควรจะเป็น หรือมีระดับฮอร์โมนบางชนิดเกิดขึ้นผิดช่วง อาจทำให้การพัฒนาของเยื่อบุโพรงมดลูกไม่สัมพันธ์กับช่วงเวลาของตัวอ่อน และส่งผลต่อการฝังตัวได้


เมื่อฮอร์โมนไม่สมดุล ควรหาสาเหตุก่อนเตรียมใส่ตัวอ่อน

ภาวะฮอร์โมนไม่สมดุลสามารถเกิดขึ้นได้จากหลายสาเหตุ จึงไม่ควรเริ่มจากการปรับฮอร์โมนเพียงอย่างเดียว แต่ควรหาสาเหตุว่า อะไรเป็นปัจจัยที่ทำให้ระดับฮอร์โมนผิดปกติ

ตัวอย่างหนึ่งคือผู้ที่มีภาวะ PCOS (Polycystic Ovary Syndrome) มักจะมีระดับฮอร์โมนเพศชายสูงกว่าปกติ หากมีภาวะ PCOS ร่วมกับมีน้ำหนักเกิน ควรควบคุมน้ำหนัก เพื่อช่วยปรับภาวะฮอร์โมนและเพิ่มการตอบสนองต่อยาฮอร์โมนที่ใช้ในการเตรียมเยื่อบุโพรงมดลูก ทำให้การเรียงตัวของเยื่อบุดีขึ้น เพิ่มโอกาสตั้งครรภ์

อย่างไรก็ตาม แนวทางที่เหมาะสมจะแตกต่างกันในแต่ละคนตามสาเหตุและสภาพร่างกาย จึงต้องประเมินเป็นรายบุคคลก่อนเริ่มรอบการรักษา


ทำไมต้องประเมินรังไข่ตั้งแต่ช่วงต้นของรอบเดือน?

ก่อนเริ่มยาเตรียมเยื่อบุโพรงมดลูก แพทย์อาจนัดอัลตราซาวนด์ในช่วงต้นของรอบเดือน เช่น ประมาณวันที่ 2 ของประจำเดือน เพื่อดูว่ารังไข่อยู่ในสภาวะพร้อมหรือไม่

หนึ่งในสิ่งที่ต้องตรวจคือ มีถุงน้ำรังไข่ค้างอยู่หรือเปล่า เพราะถุงน้ำบางชนิดสามารถสร้างฮอร์โมน Estrogen หรือ Progesterone ได้

หากมีฮอร์โมนถูกสร้างขึ้นในช่วงเวลาที่ไม่เหมาะสม อาจรบกวนการเตรียมเยื่อบุโพรงมดลูกในรอบนั้นได้ การตรวจตั้งแต่ต้นรอบจึงช่วยให้แพทย์เห็นความพร้อมก่อนเริ่มยาฮอร์โมน และสามารถวางแผนการรักษาได้เหมาะสมยิ่งขึ้น


ฮอร์โมนไม่สมดุล จำเป็นต้องเลื่อนการใส่ตัวอ่อนหรือไม่?

การพบภาวะฮอร์โมนไม่สมดุลไม่ได้หมายความว่าจะต้องเลื่อนการใส่ตัวอ่อนทุกกรณี

สิ่งที่ต้องพิจารณาคือ สาเหตุของความผิดปกติ รวมถึงความพร้อมของรังไข่และเยื่อบุโพรงมดลูกในรอบนั้น หากแพทย์ประเมินว่าสามารถแก้ไขหรือควบคุมปัจจัยที่เกี่ยวข้องได้ ก็อาจยังดำเนินการตามแผนการรักษาในรอบนั้นๆได้ แต่หากไม่ดี ก็จะแก้ไขสาเหตุและเริ่มเตรียมในรอบอื่น

นักวิทย์อยากเล่า: แช่แข็งไข่ไว้นาน พอถึงวันที่จะใช้ ยังจะใช้ได้อยู่หรือไม่?

นักวิทย์อยากเล่า แช่แข็งไข่ไว้นาน ยังใช้ได้หรือไม่

การฝากไข่เป็นทางเลือกหนึ่งของการวางแผนมีบุตรในอนาคต หนึ่งในคำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการฝากไข่ คือ หาก แช่แข็งไข่ไว้นาน หลายปี พอถึงวันที่ต้องการนำกลับมาใช้ ไข่จะยังสามารถใช้ได้อยู่หรือไม่ และคุณภาพจะลดลงตามระยะเวลาที่จัดเก็บหรือเปล่า

ในทางปฏิบัติ ระยะเวลาในการเก็บไม่ได้เป็นปัจจัยสำคัญที่มีผลต่ออัตราการรอดของไข่หลังละลาย สิ่งที่ควรพิจารณา ก็คือ อายุและคุณภาพของไข่ในวันที่เก็บ กระบวนการแช่แข็งและการละลายไข่ ประสบการณ์ของนักวิทยาศาสตร์ ตลอดจนมาตรฐานของห้องปฏิบัติการที่ดูแลไข่ตลอดระยะเวลาการจัดเก็บ


แช่แข็งไข่ไว้นาน พอถึงวันที่จะใช้ ยังจะใช้ได้อยู่หรือไม่?
โดย คุณดวงสมร เลียงกลกิจ
ผู้จัดการแผนกห้องปฏิบัติการเลี้ยงตัวอ่อน


ฝากไข่ไว้นาน คุณภาพจะลดลงตามระยะเวลาหรือไม่?

จากข้อมูลงานวิจัยที่ศึกษาการเก็บไข่ด้วยเทคนิค Vitrification ในระยะยาว ไม่พบว่าระยะเวลาการจัดเก็บเพียงอย่างเดียวทำให้ผลลัพธ์การนำไข่กลับมาใช้ลดลงอย่างมีนัยสำคัญ 

งานวิจัยปี 2023 ที่ศึกษารอบการรักษาด้วยไข่มากกว่า 5,000 รอบ ครอบคลุมระยะเวลาการจัดเก็บสูงสุด 8.2 ปี ไม่พบว่าการเก็บไข่นานขึ้นทำให้อัตราการรอดหลังละลาย การปฏิสนธิ การตั้งครรภ์ หรือการเกิดมีชีพลดลงอย่างมีนัยสำคัญ1

ในขณะที่อีกงานวิจัยในปี 2025 ซึ่งศึกษาการนำไข่กลับมาใช้ ที่ได้แช่แข็งไว้นานถึง 11 ปี ก็ไม่พบความสัมพันธ์ระหว่างระยะเวลาที่จัดเก็บกับอัตราการรอดหลังละลาย การปฏิสนธิ หรือผลลัพธ์การตั้งครรภ์หลังปรับปัจจัยอื่นที่เกี่ยวข้องแล้วเช่นกัน2


ปัจจัยใดที่มีผลต่อการนำไข่กลับมาใช้ในอนาคต?

1. อายุและคุณภาพของไข่ในวันที่เก็บ

อายุของผู้หญิงในวันที่เก็บไข่เป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญที่สัมพันธ์กับคุณภาพของไข่และโอกาสความสำเร็จเมื่อนำไข่กลับมาใช้เพื่อการรักษาภาวะมีบุตรยากในอนาคต รวมถึงจำนวนไข่ที่สามารถเก็บได้

ดังนั้น ผู้ที่กำลังวางแผนฝากไข่จึงไม่ควรพิจารณาเพียงแค่ว่า “สามารถฝากไข่ไว้ได้นานกี่ปี” แต่ควรคำนึงด้วยว่า “ควรเก็บไข่ในช่วงอายุใด” เพราะอายุและคุณภาพของไข่ ณ วันที่เก็บเป็นปัจจัยสำคัญต่อโอกาสในการนำไข่กลับมาใช้ในอนาคต

2. เทคนิคการแช่แข็งและการละลายไข่

ปัจจุบันการแช่แข็งไข่ใช้เทคนิค Vitrification ซึ่งเป็นการแช่แข็งที่ลดอุณหภูมิลงอย่างรวดเร็ว ร่วมกับการใช้สารป้องกันความเย็น ช่วยลดการเกิดผลึกน้ำแข็งภายในเซลล์ที่อาจสร้างความเสียหายต่อโครงสร้างของไข่  และช่วยรักษาสภาพของไข่ระหว่างการแช่แข็งได้อย่างมีประสิทธิภาพ

เมื่อต้องการนำไข่กลับมาใช้ นักวิทยาศาสตร์จะนำไข่มาผ่านกระบวนการละลายภายใต้การควบคุมของห้องปฏิบัติการ โดยอัตราการรอดของไข่หลังการละลายที่ Superior A.R.T. อยู่ที่ประมาณ 90–95% ทั้งนี้ผลลัพธ์จริงอาจแตกต่างกันไปในแต่ละราย

3. มาตรฐานของห้องปฏิบัติการและการจัดเก็บ

การฝากไข่ไม่ได้จบเพียงขั้นตอนการแช่แข็งไข่ แต่ยังรวมถึงการดูแลไข่ตลอดระยะเวลาที่จัดเก็บไข่ไปจนถึงวันที่นำไข่กลับมาใช้

ตั้งแต่กระบวนการ Vitrification การควบคุมสภาวะในการจัดเก็บ การละลายไข่ รวมถึงประสบการณ์ของนักวิทยาศาสตร์เพาะเลี้ยงตัวอ่อน ล้วนเป็นปัจจัยสำคัญต่อการดูแลไข่และการนำไข่กลับมาใช้ในอนาคต


หากกำลังคิดจะฝากไข่ ควรพิจารณาเรื่องใดบ้าง?

สำหรับผู้ที่กำลังวางแผนฝากไข่ นอกจากคำถามที่ว่า “สามารถเก็บไข่ไว้ได้นานกี่ปี?” สิ่งที่ควรพิจารณาร่วมกันคือ

เก็บไข่ในช่วงอายุใด?
จำนวนและคุณภาพของไข่ที่เก็บได้เป็นอย่างไร?
ใช้เทคนิคอะไรในการแช่แข็งและละลายไข่?
ไข่ได้รับการดูแลภายใต้มาตรฐานห้องปฏิบัติการแบบใด?

เพราะเป้าหมายของการฝากไข่ไม่ใช่เพียงการเก็บไข่ให้อยู่ได้นาน แต่คือการรักษาโอกาสในการนำไข่เหล่านั้นกลับมาใช้เมื่อถึงวันที่พร้อมมีบุตรในอนาคต


แหล่งอ้างอิง

  1. Torra-Massana M, Miguel-Escalada I, Vassena R, Rodríguez A. Long-term storage of vitrified oocytes does not affect pregnancy and live birth rates: analysis of 5362 oocyte donation cycles. Reproductive BioMedicine Online. 2023;47(3):103228. PubMed
  2. Roger S, Estevez S, Hernandez-Nieto C, et al. Duration of cryostorage is not associated with rates of thaw survival, fertilization, blastulation and ploidy, or pregnancy outcomes of vitrified human oocytes. Journal of Assisted Reproduction and Genetics. 2025;42(2):525–532. PubMed

ตรวจสุขภาพรังไข่ก่อนฝากไข่ ดูอะไรบ้าง? รู้ค่า AFC และ AMH เพื่อวางแผนอนาคตให้เหมาะกับตัวเอง

ตรวจสุขภาพรังไข่ ก่อนฝากไข่

สำหรับผู้หญิงหลายคน คำถามเรื่องการมีลูกอาจไม่ใช่ “อยากมีหรือไม่” แต่คือ “อยากมีเมื่อไหร่?”

ในวันนี้คุณอาจยังไม่พร้อมมีลูก อาจกำลังโฟกัสกับงาน หรือเป้าหมายอื่นในชีวิต แต่ในขณะที่แผนชีวิตของเรายังเปลี่ยนได้ตามเวลา ร่างกายเราก็มีไทม์ไลน์ของตัวเองเช่นกัน โดยเฉพาะเรื่องจำนวนและคุณภาพของไข่ ซึ่งจะค่อยๆ ลดลงตามอายุ

ดังนั้น ก่อนที่จะตัดสินใจว่าควรฝากไข่หรือยัง สิ่งหนึ่งที่ช่วยได้มากคือ การรู้สถานะของรังไข่ในวันนี้


รับชมคลิป: ตรวจสุขภาพรังไข่ ก่อนฝากไข่ ดูอะไรบ้าง?


AFC คืออะไร? ทำไมต้องนับฟองไข่จากอัลตราซาวนด์

ในการตรวจอัลตราซาวนด์รังไข่ คุณอาจเห็นวงกลมสีดำเล็กๆ หลายวงบนหน้าจอ สิ่งเหล่านี้คือ ฟองไข่ หรือ Follicles จากวิดีโอประกอบ แพทย์จะไล่ดูฟองไข่ในรังไข่ทีละข้าง นับจำนวนฟองที่มองเห็นได้ในรอบนั้น และดูว่ามีฟองใดโดดเด่นกว่าฟองอื่นหรือไม่

ในการตรวจอัลตราซาวนด์ แพทย์จะไม่ได้ดูแค่เรื่องจำนวนฟองไข่เท่านั้น แต่ยังตรวจดู มดลูก เยื่อบุโพรงมดลูก และความผิดปกติเบื้องต้น ไปพร้อมกันได้

AFC หรือ Antral Follicle Count คือจำนวนฟองไข่ขนาดเล็กที่แพทย์สามารถมองเห็นและนับได้จากการอัลตราซาวนด์รังไข่ ซึ่งเป็นหนึ่งในข้อมูลที่แพทย์ใช้ประเมินปริมาณสำรองของรังไข่ หรือ Ovarian Reserve โดยดูร่วมกับอายุ ค่าฮอร์โมน AMH และข้อมูลสุขภาพของแต่ละคน

สำหรับผู้หญิงที่กำลังคิดเรื่องฝากไข่ ข้อมูลเหล่านี้จะช่วยให้เปลี่ยนจากคำถามที่ว่า “ควรฝากไข่ไหม?” ไปเป็นคำถามที่เฉพาะเจาะจงมากขึ้นว่า “ถ้าจะฝากไข่ ช่วงเวลาไหนเหมาะกับเราที่สุด?”


AMH กับ AFC บอกอะไรเกี่ยวกับรังไข่?

ทั้ง AMH และ AFC เป็นข้อมูลที่ใช้ประกอบการประเมิน ปริมาณสำรองของรังไข่ แต่ได้มาจากคนละวิธี

AMH (Anti-Müllerian Hormone) ตรวจจากเลือด ส่วน AFC ได้จากการอัลตราซาวนด์และนับจำนวนฟองไข่ที่มองเห็น

แพทย์จึงไม่ได้ดูเพียงว่า “AMH เท่านี้ดีหรือไม่ดี” หรือ “มีฟองไข่กี่ใบถึงจะพอ” แบบตายตัว แต่จะนำผลทั้งสองส่วนมาประเมินร่วมกับอายุ สุขภาพ และแผนการมีบุตรของแต่ละคน

การฝากไข่ไม่ใช่เรื่องที่ต้องตัดสินใจจากอายุเพียงอย่างเดียว บางคนอายุใกล้กัน แต่ปริมาณสำรองรังไข่อาจแตกต่างกันได้ การรู้ค่า AMH และ AFC จึงช่วยให้มีข้อมูลของตัวเองก่อนตัดสินใจว่า ควรฝากไข่เมื่อไหร่ ควรติดตามอีกนานแค่ไหน หรือควรเริ่มวางแผนกับแพทย์อย่างไร


อายุยังน้อยและแข็งแรง จำเป็นต้องตรวจรังไข่ไหม?

แม้ภายนอกเราจะยังรู้สึกแข็งแรงเหมือนเดิม แต่จำนวนและคุณภาพของไข่จะค่อยๆ ลดลงตามอายุ โดยเฉพาะเมื่อเข้าสู่วัย 30+

ดังนั้น ตรวจสุขภาพรังไข่ ไม่ได้หมายความว่าคุณต้องรีบมีลูก หรือจำเป็นต้องฝากไข่ทันที

ประโยชน์ของการตรวจคือการได้รู้ว่าสถานะของร่างกายในวันนี้เป็นอย่างไร เพื่อใช้เป็นข้อมูลประกอบการวางแผนชีวิตในอนาคต


ถ้าคิดจะฝากไข่ ทำไมควรรู้ Ovarian Reserve ก่อน?

การฝากไข่เป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับทั้งอายุและสถานะของรังไข่ การรู้ข้อมูลล่วงหน้าจึงช่วยให้ตัดสินใจเรื่องเวลาได้โดยมีข้อมูลของตัวเองประกอบ

หากยังไม่พร้อมมีลูก คุณอาจใช้ข้อมูลนี้เพื่อวางแผนต่อได้ว่า ควรติดตามเมื่อใด หรือมีเรื่องใดที่ควรปรึกษาแพทย์เพิ่มเติม

หากกำลังคิดเรื่องฝากไข่ ค่า AMH และ AFC จะเป็นส่วนหนึ่งของข้อมูลที่ช่วยให้แพทย์ประเมินและวางแผนให้เหมาะกับร่างกายของคุณ

และหากวางแผนมีบุตรในอนาคต การรู้สถานะตั้งแต่วันนี้ก็ช่วยให้ไม่ต้องรอจนถึงวันที่พร้อมแล้วจึงค่อยเริ่มหาคำตอบ


Egg Ready Checkup ตรวจอะไรบ้าง?

Egg Ready Checkup ที่ Superior A.R.T. ออกแบบมาเพื่อให้ผู้หญิงได้รู้ข้อมูลพื้นฐานเกี่ยวกับสุขภาพรังไข่และนำไปใช้วางแผนอนาคต โดยประกอบด้วย

  • ตรวจเลือดดูค่า AMH เพื่อประเมินปริมาณสำรองของรังไข่
  • อัลตราซาวนด์รังไข่ เพื่อนับจำนวนฟองไข่ หรือ AFC พร้อมตรวจดูมดลูกและรังไข่
  • ปรึกษาแพทย์เฉพาะทางด้านเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์ เพื่อแปลผลทั้งหมดร่วมกัน และวางแผนให้เหมาะกับอายุ ร่างกาย และแผนชีวิตของแต่ละคน

เพราะเป้าหมายของการตรวจไม่ใช่เพียงการได้ตัวเลข แต่คือการเข้าใจว่า ข้อมูลทั้งหมดกำลังบอกอะไรเกี่ยวกับร่างกายของเรา


ยังไม่พร้อมมีลูก ก็เริ่มวางแผนได้

การรู้สุขภาพรังไข่ไม่ได้บังคับให้คุณต้องตัดสินใจเรื่องการมีลูกในวันนี้

แต่ช่วยให้คุณมีข้อมูลของตัวเองอยู่ในมือ

ถ้ายังไม่พร้อมมีลูก ก็รู้ว่าควรวางแผนอย่างไร
ถ้าคิดจะฝากไข่ ก็มีข้อมูลช่วยตัดสินใจเรื่องช่วงเวลา
และถ้าวางแผนมีบุตรในอนาคต ก็ไม่จำเป็นต้องรอจนถึงวันนั้นแล้วค่อยเริ่มต้นหาคำตอบ

คุณยังไม่ต้องรู้วันนี้ว่าจะมีลูกเมื่อไหร่ แต่คุณสามารถรู้ได้ตั้งแต่วันนี้ว่า ร่างกายของคุณอยู่ในจุดไหนสำหรับการวางแผนอนาคต ติดต่อ Superior A.R.T. เพื่อสอบถามรายละเอียดและนัดหมายเข้ารับการประเมินได้

การได้ยินเกี่ยวข้องกับพันธุกรรมมากกว่าที่คิด

เมื่อพูดถึง ปัญหาการได้ยิน หลายคนอาจนึกถึงอายุที่เพิ่มขึ้น การสัมผัสเสียงดัง การติดเชื้อ หรือผลจากยาบางชนิด แต่พันธุกรรมก็เป็นหนึ่งในสาเหตุของภาวะสูญเสียการได้ยิน โดยเฉพาะกรณีที่เป็นตั้งแต่กำเนิดหรือเริ่มมีอาการตั้งแต่อายุยังน้อย

แม้ว่าในครอบครัวจะไม่มีสมาชิกที่มีปัญหาการได้ยิน แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าจะไม่มีความเสี่ยงทางพันธุกรรม เพราะความผิดปกติบางชนิดสามารถถ่ายทอดผ่านพ่อและแม่ที่มีการได้ยินปกติและไม่ทราบว่าตนเองเป็นพาหะได้

ปัญหาการได้ยิน เกี่ยวข้องกับพันธุกรรม

พ่อและแม่ได้ยินปกติ ทำไมลูกยังมีความเสี่ยงภาวะสูญเสียการได้ยินจากพันธุกรรมได้?

ภาวะสูญเสียการได้ยินจากพันธุกรรมมีรูปแบบการถ่ายทอดได้หลายแบบ หนึ่งในนั้นคือ การถ่ายทอดแบบยีนด้อย (Autosomal Recessive)

ผู้ที่มียีนผิดปกติเพียงหนึ่งชุดอาจไม่มีอาการและมีการได้ยินตามปกติ แต่สามารถเป็นพาหะ (Carrier) และถ่ายทอดยีนดังกล่าวไปยังบุตรได้

หากพ่อและแม่เป็นพาหะของภาวะยีนด้อยชนิดเดียวกัน ในการตั้งครรภ์แต่ละครั้ง บุตรจะมีโอกาส 25% ที่จะได้รับยีนผิดปกติจากทั้งสองฝ่ายและเกิดภาวะนั้น, 50% ที่บุตรจะเป็นพาหะ และ 25% ที่บุตรจะไม่ได้รับยีนผิดปกติจากทั้งสองฝ่าย

นี่จึงเป็นเหตุผลว่า ครอบครัวที่ไม่เคยมีใครได้รับการวินิจฉัยว่ามีภาวะสูญเสียการได้ยินจากพันธุกรรมมาก่อน ก็ยังอาจพบความเสี่ยงได้

เมื่อใดควรประเมินความเสี่ยงทางพันธุกรรม?

หากในครอบครัวมีประวัติ ปัญหาการได้ยิน อาจเป็นข้อมูลสำคัญที่ช่วยให้แพทย์หรือนักพันธุศาสตร์ประเมินได้ว่าควรตรวจหาสาเหตุทางพันธุกรรมเพิ่มเติมหรือไม่ โดยเฉพาะในกรณีที่มีประวัติในครอบครัว เช่น

  • หูหนวกหรือหูตึงตั้งแต่กำเนิด
  • การได้ยินถดถอยไปจนสูญเสียการได้ยินตั้งแต่อายุยังน้อย
  • มีญาติหลายคนที่มีปัญหาการได้ยิน
  • เคยมีบุตรที่ได้รับการวินิจฉัยว่าภาวะการได้ยินเกี่ยวข้องกับพันธุกรรม
  • เคยตรวจพบยีนที่เกี่ยวข้องกับภาวะสูญเสียการได้ยินในครอบครัว

การทบทวนประวัติครอบครัวร่วมกับการตรวจทางพันธุกรรมในกรณีที่เหมาะสม สามารถช่วยระบุรูปแบบการถ่ายทอดและประเมินความเสี่ยงของสมาชิกในครอบครัวได้แม่นยำกว่าการดูประวัติครอบครัวเพียงอย่างเดียว¹

การตรวจพันธุกรรมบอกอะไรได้บ้าง?

การตรวจพันธุกรรมช่วยค้นหาความผิดปกติของยีนที่อาจเกี่ยวข้องกับ ภาวะสูญเสียการได้ยิน และช่วยให้ทราบว่า ความผิดปกตินั้นมีโอกาสถ่ายทอดจากพ่อแม่ไปสู่ลูกอย่างไร

สำหรับคู่สมรส การตรวจ Carrier Screening ช่วยตรวจว่าพ่อหรือแม่เป็น “พาหะ” ของโรคทางพันธุกรรมหรือไม่

หากทั้งคู่เป็นพาหะของความผิดปกติใน ยีนเดียวกัน ลูกจะมีโอกาส 25% ที่ได้รับยีนผิดปกติจากทั้งพ่อและแม่และเกิดเป็นโรค ในทุกการตั้งครรภ์

ดังนั้น การตรวจ Carrier Screening จึงเป็นข้อมูลสำคัญที่ช่วยให้คู่สมรส ประเมินความเสี่ยงและวางแผนการมีบุตรได้อย่างเหมาะสม

อย่างไรก็ตาม การตรวจพันธุกรรมอาจไม่สามารถระบุสาเหตุของภาวะสูญเสียการได้ยินได้ในทุกกรณี และแม้จะพบความผิดปกติของยีนแล้ว อาการ ความรุนแรง และช่วงอายุที่เริ่มมีปัญหาการได้ยินก็อาจแตกต่างกันในแต่ละคน

หากพบสาเหตุทางพันธุกรรม วางแผนมีบุตรได้อย่างไร?

เมื่อคู่สมรสทราบว่าตนทั้งคู่มียีนที่เป็นสาเหตุและรูปแบบการถ่ายทอดแล้ว คู่สมรสจะมีข้อมูลมากขึ้นในการเลือกแนวทางวางแผนมีบุตรให้เหมาะกับครอบครัว

ทางเลือกหนึ่งคือ การตั้งครรภ์ตามธรรมชาติร่วมกับการตรวจวินิจฉัยก่อนคลอด เพื่อดูว่าทารกได้รับความผิดปกติทางพันธุกรรมนั้นหรือไม่

อีกทางเลือกหนึ่งในบางกรณีคือ การทำเด็กหลอดแก้ว IVF/ICSI ร่วมกับ PGT-M (Preimplantation Genetic Testing for Monogenic Conditions) เพื่อตรวจตัวอ่อนสำหรับโรคหรือภาวะที่เกิดจากความผิดปกติของยีนเดี่ยว ก่อนพิจารณาย้ายตัวอ่อนเข้าสู่โพรงมดลูก 

PGT-M ไม่ใช่การตรวจหาความผิดปกติทางพันธุกรรมทุกชนิดในครั้งเดียว แต่ต้องออกแบบการตรวจให้ตรงกับยีนหรือความผิดปกติที่ทราบสาเหตุในครอบครัวนั้น จึงต้องมีการประเมินความเป็นไปได้และเตรียมการตรวจเฉพาะรายก่อนเริ่มกระบวนการ IVF

รู้ความเสี่ยงก่อน เพื่อวางแผนครอบครัวได้เหมาะสม

การมีประวัติปัญหาการได้ยินในครอบครัวไม่ได้หมายความว่าบุตรจะต้องมีภาวะเดียวกัน แต่เป็นข้อมูลที่ควรนำมาประเมินก่อนวางแผนมีบุตร

หากสามารถระบุสาเหตุทางพันธุกรรมได้ คู่สมรสจะเข้าใจทั้ง รูปแบบการถ่ายทอด ความเสี่ยงของบุตร และทางเลือกในการวางแผนการตั้งครรภ์ ได้ชัดเจนขึ้น

ผู้ที่มีประวัติภาวะสูญเสียการได้ยินในครอบครัว หรือมีผลตรวจทางพันธุกรรมเดิม สามารถนำข้อมูลมาปรึกษาทีมแพทย์ Superior A.R.T. เพื่อประเมินความเสี่ยงและวางแผนครอบครัวให้เหมาะสมกับแต่ละคู่

แหล่งอ้างอิง

  1. GeneReviews® — Genetic Hearing Loss Overview, revised June 2026. อธิบายสาเหตุ รูปแบบการถ่ายทอด การตรวจทางพันธุกรรม และ genetic counseling สำหรับภาวะสูญเสียการได้ยินจากพันธุกรรม NCBI
  2. CDC — About Genetics and Hearing Loss. อธิบายการถ่ายทอดแบบ autosomal dominant, autosomal recessive, X-linked และตัวอย่างภาวะการได้ยินจากพันธุกรรม CDC
  3. American Society for Reproductive Medicine (ASRM) — Indications and management of PGT-M: a committee opinion (2023). แนวทางการใช้ PGT-M สำหรับโรคที่เกิดจากยีนเดี่ยว

𝐒𝐮𝐩𝐞𝐫𝐢𝐨𝐫 𝐀.𝐑.𝐓. 𝐋𝐈𝐕𝐄 : 🅔🅟.73 ❝ความหนาของเยื่อบุโพรงมดลูก มีผลต่อการย้ายตัวอ่อนและการฝังตัวหรือไม่?❞

(คลิปย้อนหลัง ไลฟ์เมื่อวันที่ 30 มกราคม 2568 โดยหมอนิ พญ.นิศารัตน์ สุนทราภา (ว.36947) สูตินรีแพทย์ ผู้ชำนาญการด้านเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์ และภาวะมีบุตรยาก)

เมื่อทำ IVF หรือ ICSI จนได้ตัวอ่อนแล้ว อีกหนึ่งขั้นตอนสำคัญก่อนย้ายตัวอ่อนคือการเตรียม เยื่อบุโพรงมดลูก (Endometrium) ซึ่งเปรียบเสมือน “บ้าน” ที่ตัวอ่อนจะเข้ามาฝังตัวและพัฒนาต่อไปเป็นการตั้งครรภ์ โดยทั่วไปแพทย์จะประเมินทั้ง ความหนา ลักษณะการเรียงตัวของเยื่อบุ ความผิดปกติภายในโพรงมดลูก และความพร้อมของฮอร์โมน ไม่ได้ดูเฉพาะตัวเลขความหนาเพียงอย่างเดียว

บทความนี้จะอธิบายว่า เยื่อบุโพรงมดลูกควรหนาเท่าไหร่ก่อนย้ายตัวอ่อน เยื่อบุบางหรือหนาเกินไปส่งผลอย่างไร ติ่งเนื้อ พังผืด และการอักเสบในโพรงมดลูกเกี่ยวข้องกับการฝังตัวอย่างไร รวมถึงแนวทางที่อาจพิจารณาเมื่อเยื่อบุไม่ตอบสนองต่อการเตรียมตามปกติ


📑 สารบัญเนื้อหา (คลิกเพื่ออ่านตามหัวข้อ)


เยื่อบุโพรงมดลูกคืออะไร และทำไมจึงสำคัญต่อการฝังตัว?

Timestamp 00:01:53

ภาพตัดขวาง มดลูก

ที่มา: www.merckgroup.com

หากเราจำลองภาพตัดขวางมดลูก ลึกเข้าไปจากปากมดลูกจะเป็นพื้นที่โพรงมดลูก ลักษณะคล้ายรูปสามเหลี่ยมที่บานออกด้านบน ภายในโพรงนี้จะมีเนื้อเยื่อชั้นหนึ่งบุอยู่รอบโพรง เรียกว่า เยื่อบุโพรงมดลูก หรือ Endometrium ซึ่งเป็นบริเวณที่ตัวอ่อนจะเข้ามาฝังตัว โดยตัวอ่อนจะไม่ได้ฝังลึกลงไปถึงชั้นกล้ามเนื้อมดลูก เนื่องจากปริมาณเลือดที่ไปหล่อเลี้ยงบริเวณชั้นกล้ามเนื้อจะต่างจากบริเวณเยื่อบุโพรงมดลูก ความสมบูรณ์ของเยื่อบุชั้นนี้จึงส่งผลโดยตรงต่อความสำเร็จในการตั้งครรภ์

เยื่อบุโพรงมดลูกเปลี่ยนแปลงอย่างไรในแต่ละรอบเดือน

Timestamp 00:03:11

เยื่อบุโพรงมดลูกเปลี่ยนแปลงแต่ละรอบเดือน

ที่มา: www.merckgroup.com

วันแรกที่ประจำเดือนมา ถือเป็นวันที่ 1 ของรอบเดือน ช่วงนี้เยื่อบุโพรงมดลูกที่สร้างขึ้นในรอบก่อนหน้าจะหลุดลอกออกมากลายเป็นประจำเดือน ทำให้เยื่อบุกลับมาบางอีกครั้ง

หลังจากนั้น ฟองไข่ในรังไข่จะค่อยๆ เจริญเติบโตและสร้างฮอร์โมนเอสโตรเจน (Estrogen) (หรือถ้าในรอบย้ายตัวอ่อน ที่ใช้ฮอร์โมนเตรียม แพทย์จะให้ยาทานกลุ่มเอสโตรเจน เช่น Progynova หรือ Estrofem) ซึ่งมีหน้าที่กระตุ้นให้เยื่อบุโพรงมดลูกค่อยๆ  หนาตัวขึ้นจนถึงจุดที่เหมาะสม (ประมาณ 8-12 มิลลิเมตร)

เมื่อไข่โตเต็มที่และเกิดการตกไข่ ร่างกายจะสร้าง ฮอร์โมนตัวต่อไป คือ โปรเจสเตอโรน (Progesterone) ซึ่งไม่ได้มีหน้าที่ทำให้เยื่อบุหนาขึ้นแล้ว แต่จะเปลี่ยนแปลงโครงสร้างของเยื่อบุโพรงมดลูกให้มีเส้นเลือดคดเคี้ยวมาหล่อเลี้ยงมากขึ้น เพื่อเตรียมพร้อมรับการฝังตัวของตัวอ่อน หรือเทียบเท่ากับระยะหลังไข่ตก 5-6 วัน เพื่อให้สอดคล้องกับระยะการเติบโตของตัวอ่อน ถ้าเทียบกับรอบย้ายตัวอ่อนที่ใช้ฮอร์โมน ก็เหมือนกับการเพิ่มยาฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนแบบสอดเข้าไป

ตัวอ่อนฝังตัวอย่างไร

Timestamp 00:05:34

เมื่อย้ายตัวอ่อนระยะบลาสโตซิสต์กลับเข้าสู่โพรงมดลูก หรือเมื่อตัวอ่อนระยะ Blastocyst เข้ามาอยู่ในโพรงมดลูกเองตามธรรมชาติ หากยังมีเปลือกหุ้มอยู่ ตัวอ่อนจะสลัดออกจากเปลือกหรือ Hatching และลอยไปเทียบท่าหรือสัมผัสกับพื้นผิวของเยื่อบุโพรงมดลูก เพื่อหาตำแหน่งของเยื่อบุที่มีตัวรับตัวอ่อน (Receptors / Pinopodes) ที่เข้ากันได้มากที่สุด

เมื่อตัวอ่อนเจอบริเวณเยื่อบุที่เหมาะสม ก็จะยึดเกาะและค่อยๆ ฝังตัวเข้าไปในเยื่อบุโพรงมดลูก โดยเซลล์ส่วนที่จะพัฒนาไปเป็นรกจะค่อยๆ เชื่อมต่อกับระบบหลอดเลือดของคุณแม่ และเริ่มสร้างฮอร์โมน hCG (Human Chorionic Gonadotropin) ซึ่งเป็นฮอร์โมนที่ใช้ตรวจเพื่อประเมินว่ามีการตั้งครรภ์เกิดขึ้นหรือไม่

หลังย้ายตัวอ่อนกี่วันถึงตรวจการตั้งครรภ์ได้

Timestamp 00:06:48

ฮอร์โมน hCG สามารถตรวจพบการตั้งครรภ์จากการเจาะเลือดได้เร็วที่สุดประมาณ 7 วันหลังย้ายตัวอ่อน แต่ในบางรายอาจตรวจพบ hCG ได้ตั้งแต่ประมาณ 5–6 วันหลังย้ายตัวอ่อน แต่การตรวจเร็วมากอาจยังไม่ได้ช่วยตอบว่าสุดท้ายการตั้งครรภ์จะดำเนินต่อไปอย่างไร

ช่วงเวลาที่แนะนำและให้ค่าที่เชื่อถือได้ชัดเจนที่สุดคือ  7–14 วันหลังย้ายตัวอ่อน เพราะระดับ hCG จะให้ข้อมูลที่นำมาใช้ประเมินได้มากขึ้น

การตรวจประเมินลักษณะเยื่อบุโพรงมดลูกที่สมบูรณ์

Timestamp 00:07:54

หากเยื่อบุโพรงมดลูกไม่สมบูรณ์จะเป็นอย่างไร?

Timestamp 00:07:54

แม้จะได้ตัวอ่อนที่โครโมโซมปกติและคุณภาพดีมาก แต่หากฝังตัวในเยื่อบุที่ไม่ดี อาจส่งผลให้ไม่เกิดการตั้งครรภ์ หรือหากฝังตัวได้ อาจมีภาวะแทรกซ้อนในอนาคต เช่น ภาวะรกเกาะต่ำ หรือรกลึกเข้าไปในชั้นกล้ามเนื้อมดลูกมากเกินไป

เยื่อบุโพรงมดลูกที่ดีดูจากอะไรบ้าง?

Timestamp 00:08:46

วิธีพื้นฐานที่สุดในการประเมินเยื่อบุโพรงมดลูกคือ การตรวจอัลตราซาวนด์มดลูกแบบ 2 มิติ โดยแพทย์จะนัดตรวจหลังเริ่มทานยาเอสโตรเจนไปแล้วประมาณ 12-14 วัน (บางกรณีอาจนัดเร็วขึ้นในช่วง Day 10 เพื่อประเมินแนวโน้มและปรับยา)

ตรวจอัลตราซาวนด์มดลูกแบบ 2 มิติ ประเมินเยื่อบุโพรงมดลูก

รูปแบบการเรียงตัวของเยี่อบุ: A เยื่อบุ 3 ชั้นชัดเจน, B เยื่อบุ 3 ชั้นแต่บาง, C เยื่อบุขาวเบลอ มองไม่เห็นชั้น

ที่มา: https://www.researchgate.net/

โดยจะดู 2 เรื่องสำคัญร่วมกัน คือ

  • 1. ความหนาของเยื่อบุโพรงมดลูก วัดตั้งฉากกับกึ่งกลางโพรงมดลูก ควรมีความหนาที่ 8-12 มิลลิเมตร แต่ก็ไม่ได้มีเส้นแบ่งแบบตายตัวว่าต่ำกว่านี้แล้วจะไม่สามารถตั้งครรภ์ได้ หากผู้ป่วยพยายามเตรียมเยื่อบุหลายวิธีแล้ว ความหนาได้ประมาณ 6-7 มิลลิเมตร แต่การเรียงตัวของเยื่อบุดี ก็อาจพิจารณาย้ายตัวอ่อนได้ในบางราย
  • 2. รูปแบบการเรียงตัวของเยื่อบุ ต้องเห็นเป็นเส้น 3 ชั้นชัดเจน เรียกว่า Triple Line (ลักษณะ สีขาว-ดำ-ขาว เรียงตัวสวยงาม) ในผู้ป่วยบางรายที่มีภาวะ PCOS อาจเห็นเยื่อบุมีลักษณะสีขาวเบลอๆ ไม่เป็น 3 ชั้น ซึ่งสะท้อนถึงคุณภาพเยื่อบุที่ไม่ค่อยพร้อม และอาจลดโอกาสการตั้งครรภ์ได้

ความผิดปกติในโพรงมดลูก และแนวทางการรักษาเมื่อเยื่อบุหนาหรือบางเกินไป

Timestamp 00:12:38

หากอัลตราซาวนด์แล้วพบความหนา-บางที่ผิดปกติ อาจเป็นสัญญาณว่ามีความผิดปกติอื่นอยู่ภายในโพรงมดลูก

พังผืดในโพรงมดลูกมีผลต่อการฝังตัวอย่างไร?

Timestamp 00:12:40

พังผืดในโพรงมดลูก

ที่มา: Institute of Human Reproduction (IHR)

โพรงมดลูกปกติควรมีพื้นผิวค่อนข้างเรียบ แต่บางรายอาจเกิดพังผืดในโพรงมดลูก ทำให้เกิดแถบเนื้อเยื่อพาดผ่านภายในโพรง

สาเหตุที่พบได้ เช่น

  • เคยขูดมดลูกหลายครั้ง
  • เคยขูดลึกถึงชั้นกล้ามเนื้อ
  • เคยผ่าตัดเนื้องอกมดลูก
  • เคยมีการติดเชื้อในโพรงมดลูก (เช่น วัณโรค)

พังผืดจะมีลักษณะคล้ายเส้นเอ็นขึงรั้ง ทำให้เยื่อบุหนาตัวไม่ได้ ไม่เห็น Triple Line ชัด หรือพบแนวผิดปกติภายในโพรงจากอัลตราซาวนด์ บางรายอาจมีของเหลวขังอยู่ในบางส่วนของโพรง เนื่องจากพังผืดขัดขวางทางระบาย

หากตัวอ่อนไปฝังตรงบริเวณที่เป็นพังผืด เลือด ออกซิเจน และสารอาหารที่ไปเลี้ยงบริเวณนั้นอาจไม่ดีเท่ากับเยื่อบุปกติ จึงอาจส่งผลต่อโอกาสในการฝังตัวได้

เยื่อบุหนาผิดปกติ อาจมีติ่งเนื้อหรือก้อน

Timestamp 00:15:00

ภาพการตรวจอัลตราซาวนด์คู่กับฉีดน้ำเกลือในโพรงมดลูก

ภาพการตรวจอัลตราซาวนด์คู่กับฉีดน้ำเกลือในโพรงมดลูก

หากเยื่อบุดูหนาผิดปกติแและไม่เป็น 3 ชั้น หรือเห็นเป็นก้อนบางตำแหน่ง แพทย์อาจฉีดน้ำเกลือเข้าโพรงมดลูก หรือใช้อัลตราซาวนด์ 3 มิติเพื่อให้เห็นรูปร่างของโพรงและตำแหน่งก้อนได้ดีขึ้น อาจต้องประเมินว่าเกิดจาก ติ่งเนื้อในโพรงมดลูก, ก้อนภายในโพรงมดลูก, เนื้องอกมดลูกบางตำแหน่ง หรือมีความผิดปกติอื่นของเยื่อบุหรือไม่

ติ่งเนื้อในโพรงมดลูกมีผลต่อการฝังตัวหรือไม่

Timestamp 00:16:00

ติ่งเนื้ออาจขัดขวางการฝังตัวได้ โดยเฉพาะหากมีขนาดใหญ่และอยู่ในบริเวณครึ่งบนของโพรงมดลูก (1-2 ซม. จากขอบบน) ซึ่งเป็นบริเวณสำคัญที่ตัวอ่อนมักฝังตัว แพทย์อาจพิจารณาส่องกล้องและตัดติ่งเนื้อออกก่อนย้ายตัวอ่อน

หากก้อนเล็กหรืออยู่บริเวณด้านล่าง ซึ่งไม่น่ารบกวนตำแหน่งการฝังตัว อาจพิจารณาเป็นรายกรณีตามขนาด จำนวน และตำแหน่ง

เยื่อบุโพรงมดลูกบาง แก้ไขอย่างไร?

Timestamp 00:17:00

เมื่อเปรียบเทียบกับเยื่อบุที่หนา เยื่อบุที่บางเป็นปัญหาที่รักษาได้ยากกว่า

เยื่อบุหนาบางกรณีเกิดจากการตอบสนองต่อฮอร์โมนมากเกินไป ซึ่งสามารถปรับโดสยาได้ หรือหากเกิดจากติ่งเนื้อ ก็สามารถส่องกล้องตัดออกได้ และสามารถย้ายตัวอ่อนในรอบเดือนถัดจากการส่องกล้องได้เลย ซึ่งงานวิจัยพบว่าการทำ Hysteroscopy ช่วยกระตุ้นการรับตัวอ่อนให้ดีขึ้นในรอบถัดไป

แต่ในผู้ที่เยื่อบุบางจากความเสียหายของชั้นเยื่อบุ โดยเฉพาะหากชั้นที่มีหน้าที่สร้างเยื่อบุใหม่ได้รับความเสียหายไปมาก หรือพังจนเซลล์ต้นกำเนิด (Stem cells) หายไป อาจต้องใช้เวลาและปรับวิธีการรักษาหลายอย่าง

ตรวจหาพังผืดหรือความเสียหายในโพรงมดลูก

หากอัลตราซาวนด์พบว่าเยื่อบุบางผิดปกติ สิ่งหนึ่งที่อาจพิจารณาคือการส่องกล้องโพรงมดลูก เพื่อดูว่ามีพังผืดหรือความผิดปกติอื่นหรือไม่ หากพบพังผืดอาจตัดออกได้

อย่างไรก็ตาม หากชั้นพื้นฐานของเยื่อบุได้รับความเสียหายไปมาก แม้จะเลาะพังผืดแล้ว เยื่อบุก็อาจยังไม่สามารถกลับมาหนาตัวได้เต็มที่เหมือนปกติ

ปรับระยะเวลาและสูตรฮอร์โมน

ผู้ป่วยบางรายอาจต้องใช้เวลาในการเตรียมเยื่อบุนานกว่าปกติ แพทย์อาจปรับสูตรยา หรือในบางกรณีอาจกดการทำงานของฮอร์โมนจากรังไข่ก่อน แล้วจึงเริ่มกระตุ้นให้ยาเอสโตรเจนใหม่ เพื่อสร้างสภาวะที่เหมาะสมกว่าในการกระตุ้นเยื่อบุ

เปลี่ยนมาใช้รอบธรรมชาติ

หากตอบสนองต่อฮอร์โมนจากภายนอกไม่ดี แต่ผู้ป่วยยังมีประจำเดือนสม่ำเสมอและมีการเจริญของฟองไข่ อาจลองเตรียมเยื่อบุด้วยรอบธรรมชาติ โดยใช้ฮอร์โมนเอสโตรเจนที่สร้างขึ้นมาเองจากไข่ที่โตตามธรรมชาติมาช่วยกระตุ้นเยื่อบุ ซึ่งอาจได้ผลดีกว่าในผู้ป่วยบางคน เนื่องจากออกฤทธิ์โดยตรงเมื่อเทียบกับยาทานที่ต้องผ่านการดูดซึมผ่านตับและลำไส้

การทำ PRP

PRP หรือ Platelet-Rich Plasma คือ การเก็บเลือดของผู้ป่วยเองแล้วนำไปปั่นแยก เพื่อให้ได้ส่วนที่มีเกล็ดเลือดเข้มข้น ซึ่งมีสารกลุ่ม Growth Factors หลายชนิด จากนั้นนำไปฉีดเข้าโพรงมดลูก เพื่อกระตุ้นการตอบสนองของเยื่อบุโพรงมดลูกให้หนาตัวขึ้นได้ในผู้ป่วยบางราย

เยื่อบุโพรงมดลูกที่เหมาะสมก่อนย้ายตัวอ่อนควรเป็นอย่างไร?

Timestamp 00:20:53

ความหนาของเยื่อบุโพรงมดลูก ที่เหมาะสมอยู่ที่ 8–12 มิลลิเมตร หากพยายามทำทุกวิธีแล้ว แต่เยื่อบุยังหนาไม่ถึง 8 มม. ความหนาที่ระดับ 6-7 มม. ที่มีการเรียงตัวแบบ Triple line สวยงาม มดลูกปกติ ก็ยังสามารถพิจารณาย้ายตัวอ่อนได้

หากไม่เห็น Triple Line สวยงาม แต่ความหนาของเยื่อบุอยู่ในระดับที่เหมาะสม เคยตรวจภายในโพรงมดลูกแล้วไม่พบความผิดปกติ และปัจจัยอื่นปกติ การที่ภาพอัลตราซาวนด์ไม่เห็น Triple Line ชัดเจนอาจเกิดแกนมดลูกที่เบี้ยว ทำให้ไม่สามารถตัดภาพในระนาบที่เห็นสามชั้นได้ชัด ดังนั้นจึงไม่ควรตัดสินจากภาพ Triple Line เพียงอย่างเดียว

ตัวอ่อนคุณภาพดีแต่ไม่ฝังตัว? ไขคำตอบด้วย ERA Test

Timestamp 00:21:30

การที่ตัวอ่อนจะฝังตัวสำเร็จ ประกอบด้วยปัจจัยหลักคือ คุณภาพโครโมโซมตัวอ่อน, ความสมบูรณ์ของเยื่อบุโพรงมดลูก, ระดับฮอร์โมน, และระบบภูมิคุ้มกัน แต่มีอีกหนึ่งปัจจัยที่อัลตราซาวนด์มองไม่เห็นคือ “ความเข้ากันได้ระหว่างตัวอ่อนกับเยื่อบุ” (Endometrial Receptivity)

ในผู้ป่วยที่ตัวอ่อนโครโมโซมปกติ เยื่อบุสวย ฮอร์โมนดี ขั้นตอนการใส่ตัวอ่อนทำได้ดี แต่ย้ายตัวอ่อนหลายครั้งแล้วก็ยังไม่ตั้งครรภ์ แพทย์จะแนะนำให้ตรวจ ERA Test (Endometrial Receptivity Analysis) เพื่อหาหน้าต่างการฝังตัว (Window of Implantation) เฉพาะบุคคล เนื่องจากบางคนอาจมีช่วงเวลาที่เยื่อบุเปิดรับตัวอ่อนเร็วกว่าหรือช้ากว่าคนทั่วไป ซึ่งไม่สามารถบอกได้จากอัลตราซาวนด์หรือการตรวจฮอร์โมนตามปกติ สามารถนำผลตรวจ ERA Test ไปใช้วางแผนวันย้ายตัวอ่อนในรอบต่อไป

การส่องกล้องโพรงมดลูกช่วยอะไร และต้องพักก่อนย้ายตัวอ่อนหรือไม่?

Timestamp 00:23:07

หากอัลตราซาวนด์พบความผิดปกติ เช่น เยื่อบุหนาหรือบางผิดปกติ เห็นก้อน หรือสงสัยพังผืด การตรวจที่ช่วยให้แพทย์เห็นภายในโพรงมดลูกได้โดยตรงคือ การส่องกล้องโพรงมดลูก หรือ Hysteroscopy

โพรงมดลูกปกติ เมื่อส่องกล้องเป็นอย่างไร

เมื่อส่องเข้าไปในโพรงมดลูกที่ปกติ ควรเห็นโพรงเปิดกว้าง พื้นผิวค่อนข้างเรียบ และมองเห็นรูเปิดของท่อนำไข่ทั้งซ้ายและขวาชัดเจน ในช่วงก่อนตกไข่ เยื่อบุที่มีลักษณะดีจะมีสีชมพูนวลและดูเรียบสม่ำเสมอ

โพรงมดลูกที่มีติ่งเนื้อ

จะเห็นก้อนเนื้อยื่นออกมา หากตัวอ่อนลอยมาเจอติ่งเนื้อขวางอยู่ จะทำให้ฝังตัวไม่ได้ เลือดที่มาเลี้ยงตรงบริเวณติ่งเนื้ออาจจะไม่ดีเท่ากับบริเวณเยื่อบุมดลูกที่ปกติ โดยเฉพาะบริเวณครึ่งบนของโพรงมดลูก สามารถใช้การส่องกล้องเพื่อตัดติ่งเนื้อออกได้โดยตรง

ในผู้ป่วยบางรายสามารถมีติ่งเนื้อกลับมาอีกหลังจากเคยตัดออกแล้ว เนื่องจากเยื่อบุบริเวณนั้นตอบสนองต่อฮอร์โมนและมีการหนาตัวมากกว่าปกติ เมื่อตัดออกแล้วและไม่มีปัญหาอื่น อาจวางแผนเตรียมย้ายตัวอ่อนได้ตั้งแต่รอบเดือนถัดไป หากแพทย์ประเมินว่าเหมาะสม

โพรงมดลูกอักเสบติดเชื้อ

ผู้ป่วยบางรายที่เตรียมเยื่อบุแล้วพบว่าเยื่อบุไม่หนา อัลตราซาวนด์ยังไม่ทราบสาเหตุ เมื่อส่องกล้องเข้าไปอาจพบว่าพื้นผิวภายในโพรงมดลูกมีสีแดงก่ำ ไม่เป็นสีชมพูนวล ซึ่งอาจสัมพันธ์กับภาวะอักเสบหรือการติดเชื้อ

ผู้ป่วยจำนวนหนึ่งอาจไม่มีอาการชัดเจน บางรายอาจพบเพียงน้ำในโพรงมดลูก หรือรูปแบบของเยื่อบุที่ไม่เป็นไปตามที่คาด หากประเมินแล้วพบว่ามีการติดเชื้อ แพทย์จะรักษาด้วยการให้ทานยาฆ่าเชื้อก่อนแล้วจึงกลับมาเตรียมเยื่อบุและวางแผนย้ายตัวอ่อนอีกครั้ง

โพรงมดลูกมีพังผืด

ลักษณะจะดูขาวๆ คล้ายปุยฝ้ายหรือเส้นเอ็นขวางไปมา ทำให้โพรงมดลูกตีบแคบ พังผืดบางส่วนอาจแยกออกได้ระหว่างการส่องกล้องและน้ำดัน ขณะที่บางบริเวณอาจต้องใช้เครื่องมือตัดเพื่อเปิดพื้นที่

แต่ผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของพังผืดและความเสียหายของเยื่อบุเดิม หากชั้นพื้นฐานของเยื่อบุได้รับความเสียหายมาก การเปิดพังผืดออกอาจไม่ได้ทำให้เยื่อบุกลับมาสมบูรณ์ทั้งหมด แต่ผู้ป่วยบางรายก็มีโอกาสตั้งครรภ์เพิ่มขึ้นหลังจากได้รับการรักษาพังผืด

สรุปการประเมินเยื่อบุโพรงมดลูกก่อนย้ายตัวอ่อน

Timestamp 00:29:13

มดลูกเปรียบเสมือน “บ้าน” ของตัวอ่อน ดังนั้นก่อนย้ายตัวอ่อน นอกจากจะต้องเตรียมตัวอ่อนให้มีคุณภาพดีแล้ว การเตรียมโพรงมดลูกและเยื่อบุโพรงมดลูกให้พร้อมก็มีความสำคัญเช่นกัน

หากระหว่างกระตุ้นไข่หรือระหว่างเตรียมย้ายตัวอ่อนพบว่าเยื่อบุหนาหรือบางผิดปกติ เห็นรูปแบบผิดปกติ หรือสงสัยว่ามีก้อนภายในโพรงมดลูก ควรประเมินเพิ่มเติมก่อนย้ายตัวอ่อน

บางครั้งความผิดปกติอาจมองเห็นได้จากอัลตราซาวนด์ แต่บางครั้งช่วงกระตุ้นไข่หรือผลจากฮอร์โมนอาจทำให้ประเมินได้ไม่ชัด จึงอาจนัดกลับมาตรวจในช่วงที่เหมาะสม เช่น ประมาณวันที่ 12 ของรอบเดือน เพื่อดูรูปแบบของเยื่อบุให้ชัดเจนขึ้น

หลักในการประเมินจึงประกอบด้วยหลายส่วน ได้แก่

  • ความหนาของเยื่อบุโพรงมดลูก
    โดยทั่วไปอยากได้ประมาณ 8–12 มิลลิเมตร แต่ต้องประเมินตามผู้ป่วยแต่ละราย
  • รูปแบบของเยื่อบุ
    ในช่วงที่เหมาะสมอยากเห็นลักษณะ Triple Line หรือเยื่อบุ 3 ชั้น
  • ความผิดปกติในโพรงมดลูก
    เช่น ติ่งเนื้อ พังผืด ก้อน เนื้องอก หรือภาวะอักเสบ
  • ระดับและจังหวะของฮอร์โมน
    เพื่อให้การเปลี่ยนแปลงของเยื่อบุสอดคล้องกับระยะของตัวอ่อน
  • คุณภาพและโครโมโซมของตัวอ่อน
    เพราะแม้เยื่อบุจะพร้อม แต่หากตัวอ่อนมีปัญหาก็ยังอาจไม่เกิดการตั้งครรภ์
  • Endometrial Receptivity
    ในผู้ที่ย้ายตัวอ่อนคุณภาพดีหลายครั้งแล้วไม่สำเร็จ อาจต้องพิจารณาเรื่องช่วงเวลาที่เยื่อบุพร้อมรับตัวอ่อนเพิ่มเติม

ดังนั้นคำถามว่า “เยื่อบุโพรงมดลูกหนาเท่าไหร่ถึงจะท้อง?” จึงไม่มีคำตอบจากตัวเลขเพียงค่าเดียว ตัวเลข 8–12 มิลลิเมตรเป็นช่วงที่ต้องการ แต่สิ่งที่สำคัญไม่แพ้กันคือโครงสร้างของเยื่อบุ ความสมบูรณ์ของโพรงมดลูก จังหวะของฮอร์โมน และความเข้ากันระหว่างตัวอ่อนกับเยื่อบุ การประเมินจึงควรทำแบบรายบุคคล เพื่อหาสาเหตุและวางแผนเตรียมเยื่อบุให้เหมาะกับผู้ป่วยแต่ละคนก่อนเข้าสู่ขั้นตอนสำคัญของการย้ายตัวอ่อน

หากมีคำถามเพิ่มเติม สามารถติดต่อเราได้ทุกช่องทางของ Superior A.R.T.

LIVE หมอนิ พญ. นิศารัตน์ สุนทราภา (ว.36947)

พญ. นิศารัตน์ สุนทราภา (ว.36947)
สูตินรีแพทย์ ผู้ชำนาญการด้านเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์ และภาวะมีบุตรยาก

ประวัติแพทย์ นัดหมายแพทย์

ถามหมอ 💬 กับหมอจิว : ตรวจ DFI คืออะไร? ใครบ้างควรตรวจ DNA สเปิร์ม

ถามหมอกับหมอจิว การตรวจ DNA ของสเปิร์ม หรือ DFI คืออะไร

ผลตรวจน้ำเชื้ออยู่ในเกณฑ์ดี ทั้งจำนวน การเคลื่อนไหว และรูปร่าง พยายามมีบุตรมาระยะหนึ่งแล้วแต่ยังไม่สำเร็จ อาจเกี่ยวข้องกับคุณภาพของ DNA ภายในสเปิร์ม ซึ่งไม่สามารถดูได้จากการตรวจน้ำเชื้อพื้นฐานทั่วไป

การตรวจ DFI (DNA Fragmentation Index) ช่วยประเมินระดับความเสียหายหรือการแตกหักของ DNA ในสเปิร์ม ซึ่งอาจสัมพันธ์กับภาวะมีบุตรยาก การพัฒนาของตัวอ่อน ผลการรักษา IVF/ICSI และการแท้งในระยะแรก


รับชมคลิป: ตรวจ DFI คืออะไร? ใครบ้างควรตรวจ DNA สเปิร์ม?


DFI คืออะไร?

DFI เป็นค่าที่ใช้ประเมินระดับ Sperm DNA Fragmentation หรือความเสียหายของสารพันธุกรรมภายในหัวของสเปิร์ม  

DNA ส่วนนี้มีบทบาทสำคัญหลังการปฏิสนธิ เพราะเป็นสารพันธุกรรมจากฝ่ายชายที่จะถ่ายทอดไปยังตัวอ่อน หาก DNA เสียหายมาก อาจส่งผลต่อพัฒนาการของตัวอ่อน และสัมพันธ์กับปัญหาการมีบุตรยากในบางกรณี


DFI ต่างจากการตรวจน้ำเชื้อทั่วไปอย่างไร?

Semen Analysis ดูจำนวน การเคลื่อนไหว และรูปร่างของอสุจิ

ส่วน DFI Test ดูความเสียหายของ DNA ที่อยู่ภายในส่วนหัวของสเปิร์ม

สิ่งสำคัญคือ ผลตรวจน้ำเชื้อปกติ ไม่ได้หมายความว่า DNA ของสเปิร์มจะปกติเสมอไป
ดังนั้น DFI ไม่ได้มาแทนที่การตรวจน้ำเชื้อพื้นฐาน แต่เป็นการตรวจเพิ่มเติมในระดับสารพันธุกรรมที่ช่วยเติมข้อมูลในกรณีที่แพทย์ต้องการประเมินเชิงลึกมากขึ้น


ใครบ้างที่ควรพิจารณาตรวจ DFI?

การตรวจ DFI ไม่ได้จำเป็นสำหรับผู้ชายทุกคน แต่แพทย์อาจแนะนำให้ตรวจเพิ่มเติมในกรณีที่มีประวัติหรือปัจจัยบางอย่าง เช่น

  • พยายามมีบุตรมาระยะหนึ่งแล้วแต่ยังไม่สำเร็จ
  • ผลตรวจน้ำเชื้อทั่วไปอยู่ในเกณฑ์ดี แต่ยังไม่ตั้งครรภ์
  • เคยรักษาด้วยการทำ IUI แล้วหลายรอบยังไม่ประสบความสำเร็จ
  • เคยทำ IVF หรือ ICSI แล้วผลตัวอ่อนไม่ดี หรือไม่ประสบความสำเร็จ
  • มีประวัติแท้งซ้ำ โดยเฉพาะในช่วงแรกของการตั้งครรภ์
  • ฝ่ายชายมีปัญหาเส้นเลือดขอดที่ลูกอัณฑะ
  • แพทย์ต้องการประเมินปัจจัยจากฝ่ายชายเพิ่มเติมในระดับ DNA ในผู้ที่มีความเสี่ยง เช่น อายุมาก มีประวัติสูบบุหรี่ ประวัติสัมผัสสารพิษ หรือในผู้ที่มีโรคประจำตัวบางอย่าง

ผลตรวจ DFI จะถูกนำมาพิจารณาร่วมกับอายุของทั้งสองฝ่าย ผลตรวจน้ำเชื้อ คุณภาพไข่ ประวัติการตั้งครรภ์ และผลการรักษาที่ผ่านมา


ถ้าค่า DFI สูง แปลว่ามีลูกไม่ได้หรือไม่?

✖️ ไม่ใช่

ค่า DFI ที่สูงไม่ได้หมายความว่าจะมีบุตรไม่ได้ แต่เป็นข้อมูลที่ช่วยให้แพทย์เห็นปัจจัยจากฝ่ายชายละเอียดขึ้น และนำไปประกอบการวางแผนรักษาให้เหมาะสมกับแต่ละคู่ในขั้นต่อไป

ภาวะมีบุตรยาก การทำ IVF/ICSI ไม่สำเร็จ หรือการแท้งซ้ำ ล้วนเกิดได้จากหลายสาเหตุ การแปลผล DFI จึงควรอยู่ภายใต้การประเมินของแพทย์ และไม่ควรใช้ผล DFI เพียงค่าเดียวในการสรุปปัญหา


จำเป็นต้องตรวจ DFI ก่อนทำ ICSI ทุกคนไหม?

✖️ ไม่จำเป็น

ในหลายกรณี การตรวจน้ำเชื้อพื้นฐานและการประเมินตามปกติก็เพียงพอแล้ว แต่หากมีประวัติการรักษาไม่สำเร็จ มีภาวะมีบุตรยากที่ยังหาสาเหตุไม่ได้ หรือมีประวัติแท้งซ้ำ แพทย์อาจพิจารณาสั่งตรวจ DFI เพิ่มเติม


หากตรวจน้ำเชื้อปกติ แต่ยังไม่ท้อง ควรทำอย่างไร?

หากพยายามมีบุตรต่อเนื่องแล้วยังไม่สำเร็จ ไม่ควรประเมินจากผลตรวจน้ำเชื้อของฝ่ายชายเพียงอย่างเดียว เพราะภาวะมีบุตรยากเกี่ยวข้องกับทั้งฝ่ายหญิง ฝ่ายชาย หรือหลายปัจจัยร่วมกัน

แพทย์จะพิจารณาประวัติของทั้งคู่ รวมถึงผลตรวจที่ผ่านมา ก่อนประเมินว่าจำเป็นต้องตรวจเพิ่มเติมถึงระดับ DNA ของสเปิร์มหรือไม่

สำหรับบางคู่ การตรวจ DFI อาจช่วยเติมข้อมูลในจุดที่การตรวจน้ำเชื้อทั่วไปยังตอบไม่ได้ และช่วยให้การวางแผนรักษาในขั้นต่อไปมีความชัดเจนมากขึ้น


ปรึกษาแพทย์เกี่ยวกับการตรวจ DFI

หากคุณและคู่สมรสพยายามมีบุตรมาระยะหนึ่งแล้วแต่ยังไม่สำเร็จ หรือมีประวัติเคยทำ IVF หรือ ICSI แล้วผลลัพธ์ยังไม่เป็นไปตามที่คาดหวัง หรือมีประวัติแท้งซ้ำ สามารถนัดหมายเพื่อรับคำปรึกษากับแพทย์ผู้ชำนาญการด้านเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์ เพื่อประเมินว่าการตรวจ DFI หรือความสมบูรณ์ของ DNA สเปิร์มเหมาะสมกับคุณหรือไม่

PICSI® Dish คืออะไร? อีกขั้นของการคัดเลือกอสุจิก่อนทำ ICSI

ในการทำ ICSI นักวิทยาศาสตร์ห้องปฎิบัติการเพาะเลี้ยงตัวอ่อน (Embryo Laboratory) จะคัดเลือกอสุจิเพียง 1 ตัว เพื่อนำไปฉีดเข้าสู่เซลล์ไข่โดยตรง

โดยทั่วไป การคัดเลือกอสุจิจะพิจารณาจากคุณสมบัติที่สามารถสังเกตได้ผ่านกล้องจุลทรรศน์ เช่น การเคลื่อนไหว (Motility) และ รูปร่าง (Morphology) ของอสุจิ

แต่ยังมีอีกหนึ่งแนวทางที่ช่วยเพิ่มข้อมูลก่อนตัดสินใจเลือกอสุจิ นั่นคือ PICSI® Dish ซึ่งนำกลไกที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติระหว่างอสุจิกับบริเวณรอบเซลล์ไข่มาประยุกต์ใช้ในห้องปฏิบัติการ

PICSI® Dish คืออะไร? อีกขั้นของการคัดเลือกอสุจิก่อนทำ ICSI

PICSI® Dish คืออะไร?

PICSI® Dish คือจานที่ใช้สำหรับคัดเลือกอสุจิก่อนทำ ICSI โดยภายในจานจะมีบริเวณที่เคลือบด้วยสาร Hyaluronan หรือ HA microdots เพื่อให้นักวิทยาศาสตร์สังเกตว่าอสุจิตัวใดสามารถจับกับ HA ได้

แนวคิดของ PICSI® นี้มาจากกลไกที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติบริเวณรอบเซลล์ไข่ ซึ่งมีสาร Hyaluronan (HA) เป็นองค์ประกอบสำคัญ อสุจิที่มีความเจริญสมบูรณ์ หรือ Mature Sperm จะมีตัวรับบริเวณส่วนหัวที่สามารถจับกับ Hyaluronan ได้ 

PICSI® Dish จึงนำหลักการนี้มาประยุกต์ใช้ในห้องปฎิบัติการ โดยสร้างบริเวณที่มี HA ไว้ภายในจาน เพื่อให้นักวิทยาศาสตร์สามารถสังเกตและคัดเลือกอสุจิที่มีคุณสมบัติในการจับกับ Hyaluronan มาใช้เป็นอีกหนึ่งข้อมูลประกอบในการคัดเลือกอสุจิ ร่วมกับคุณสมบัติด้านอื่น เช่น การเคลื่อนไหวและรูปร่าง 

แนวทางนี้เรียกว่า Physiological Sperm Selection หรือการนำกลไกทางสรีรวิทยาที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติมาช่วยประกอบการคัดเลือกอสุจิเพื่อนำไปทำ ICSI

PICSI® Dish ทำงานอย่างไร?

หลังจากตัวอย่างอสุจิผ่านกระบวนการเตรียมแล้ว นักวิทยาศาสตร์จะนำอสุจิไปวางใน PICSI® Dish อสุจิที่สามารถเคลื่อนไหวไปจับกับ Hyaluronan ได้ จะเกิดลักษณะที่สังเกตเห็นได้ภายใต้กล้อง คือ ส่วนหัวของอสุจิจะยึดอยู่บริเวณ HA ขณะที่ส่วนหางยังคงเคลื่อนไหว

นักวิทยาศาสตร์จึงสามารถระบุอสุจิที่จับกับ HA และนำมาประเมินคุณสมบัติอื่นเพิ่มเติม เช่น การเคลื่อนไหวและรูปร่าง

หลังจากพิจารณาข้อมูลทั้งหมดร่วมกัน จึงเลือกอสุจิเพียง 1 ตัวเพื่อนำไปใช้ในขั้นตอน ICSI

กล่าวง่ายๆ คือ PICSI® เพิ่มขั้นตอนการพิจารณาว่า นอกจากอสุจิจะเคลื่อนไหวดีและมีรูปร่างเหมาะสมแล้ว ตัวนั้นสามารถจับกับ Hyaluronan ได้หรือไม่?

PICSI® ต่างจากการคัดเลือกอสุจิสำหรับ ICSI ปกติอย่างไร?

การคัดเลือกอสุจิสำหรับ ICSI โดยทั่วไป นักวิทยาศาสตร์จะประเมินคุณสมบัติสำคัญ เช่น

Motility — การเคลื่อนไหวของอสุจิ
Morphology — รูปร่างและลักษณะของอสุจิ

ส่วน PICSI® Dish ไม่ได้เข้ามาแทนที่เกณฑ์เหล่านี้ แต่เพิ่มคุณสมบัติเรื่อง การจับกับ Hyaluronan เข้ามาประกอบการตัดสินใจ

จากเดิมที่นักวิทยาศาสตร์ถามว่า “ตัวไหนเคลื่อนไหวดีและมีรูปร่างเหมาะสม?”

PICSI® ช่วยเพิ่มอีกหนึ่งคำถามว่า “ตัวไหนสามารถจับกับ Hyaluronan ได้?”

นักวิทยาศาสตร์จึงสามารถพิจารณา Motility, Morphology และ HA Binding ร่วมกัน ก่อนตัดสินใจว่าอสุจิตัวใดเหมาะสมสำหรับนำไปทำ ICSI

ทำไมการคัดเลือกอสุจิจึงไม่ได้ดูเพียงรูปร่าง?

การเคลื่อนไหวและรูปร่างเป็นข้อมูลสำคัญที่นักวิทยาศาสตร์ใช้ในการเลือกอสุจิ แต่คุณภาพของอสุจิไม่ได้มีเพียงสิ่งที่มองเห็นผ่านกล้องเท่านั้น

การใช้ PICSI® Dish จึงเป็นหนึ่งในแนวทางที่เพิ่มข้อมูลจาก คุณสมบัติทางสรีรวิทยา เข้าไปประกอบการคัดเลือก โดยยังต้องพิจารณาร่วมกับลักษณะอื่นของอสุจิและแผนการรักษาของแต่ละคู่

เป้าหมายไม่ได้อยู่ที่การค้นหา “อสุจิที่สมบูรณ์แบบที่สุด” แต่เป็นการมีข้อมูลเพิ่มเติมเพื่อช่วยให้นักวิทยาศาสตร์เลือก อสุจิที่เหมาะสมสำหรับนำไปใช้ในกระบวนการ ICSI

ใครบ้างที่อาจพิจารณาใช้ PICSI® Dish?

PICSI® Dish ไม่ได้จำเป็นสำหรับผู้ที่ทำ ICSI ทุกราย แต่แพทย์และทีมนักวิทยาศาสตร์อาจพิจารณาใช้เป็นอีกหนึ่งทางเลือกในการคัดเลือกอสุจิ โดยเฉพาะเมื่อมีข้อมูลที่บ่งชี้ว่าปัจจัยจากฝ่ายชายอาจมีส่วนต่อผลการรักษา

ผู้ที่ตรวจพบ Sperm DNA Fragmentation สูง

อสุจิที่สามารถจับกับ Hyaluronan (HA) มีข้อมูลว่ามีความสัมพันธ์กับ DNA Fragmentation ที่ต่ำกว่า จึงอาจนำ PICSI® Dish มาพิจารณาเป็นอีกหนึ่งวิธีในการคัดเลือกอสุจิ อย่างไรก็ตาม PICSI® ไม่ใช่การตรวจ DNA โดยตรง และปัจจุบันยังมีหลักฐานไม่เพียงพอที่จะยืนยันว่าการใช้ PICSI® ในผู้ที่มี DNA Fragmentation สูงจะเพิ่มโอกาสเกิดมีชีพได้อย่างชัดเจน

คู่ที่เคยทำ ICSI แล้วผลลัพธ์ยังไม่เป็นไปตามเป้าหมาย

หากเคยมีปัญหาด้านการปฏิสนธิ การพัฒนาของตัวอ่อน หรือการรักษาครั้งก่อนยังไม่สำเร็จ แพทย์อาจประเมินหาสาเหตุเพิ่มเติมทั้งจากฝ่ายหญิงและฝ่ายชาย หากพบว่าคุณภาพของอสุจิอาจเป็นปัจจัยร่วม PICSI® Dish อาจเป็นหนึ่งในเทคนิคที่นำมาพิจารณาเพื่อเพิ่มเกณฑ์ในการเลือกอสุจิ

คู่ที่มีประวัติแท้งซ้ำ

มีงานวิจัยขนาดใหญ่ที่พบว่า กลุ่มที่ใช้การคัดเลือกอสุจิด้วย Hyaluronan มีอัตราการแท้งต่ำกว่ากลุ่ม ICSI มาตรฐาน แต่ผลดังกล่าวเป็นผลลัพธ์รองของการศึกษา และยังไม่มีหลักฐานเพียงพอที่จะสรุปว่า PICSI® ช่วยลดการแท้งในผู้ที่มีประวัติแท้งซ้ำโดยเฉพาะ

ดังนั้น การเลือกใช้ PICSI® Dish ควรพิจารณาจาก ผลตรวจอสุจิ ประวัติการรักษา และปัจจัยของทั้งคู่ ร่วมกัน ไม่ควรเลือกใช้จากปัจจัยใดปัจจัยหนึ่งเพียงอย่างเดียว

PICSI® คืออีกหนึ่งตัวช่วยในการเลือก “อสุจิที่เหมาะสม”

การทำ ICSI ต้องใช้อสุจิเพียง 1 ตัวต่อเซลล์ไข่ 1 ใบ ดังนั้นขั้นตอนการคัดเลือกอสุจิเป็นหนึ่งในขั้นตอนสำคัญภายในห้องปฏิบัติการ และต้องอาศัยทั้งข้อมูลและประสบการณ์ของนักวิทยาศาสตร์ในการคัดเลือกอสุจิ

PICSI® Dish นำคุณสมบัติการจับกับ Hyaluronan (HA) ซึ่งอ้างอิงจากกลไกที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติ มาใช้เป็นอีกหนึ่งเกณฑ์ประกอบการคัดเลือก

นักวิทยาศาสตร์ยังคงพิจารณาการเคลื่อนไหว รูปร่าง และลักษณะของอสุจิร่วมกัน ก่อนเลือกอสุจิที่เหมาะสมเพื่อนำไปใช้ในกระบวนการ ICSI

สำหรับผู้ที่กำลังวางแผนทำ ICSI หรือต้องการทราบข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับการคัดเลือกอสุจิ สามารถนัดหมายปรึกษาแพทย์เฉพาะทางด้านเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์ที่ Superior A.R.T. เพื่อประเมินแนวทางที่เหมาะสมกับแต่ละคู่ได้

𝐒𝐮𝐩𝐞𝐫𝐢𝐨𝐫 𝐀.𝐑.𝐓. 𝐋𝐈𝐕𝐄 : 🅔🅟.72 ❝ย้ายตัวอ่อนไม่ติด ทำไงดี? เจาะลึก ERA Test & ORA Test คืออะไร ช่วยเพิ่มโอกาสตั้งครรภ์ได้อย่างไร❞

(คลิปย้อนหลัง ไลฟ์เมื่อวันที่ 16 มกราคม 2568 โดยหมอจิว นพ. สิริเชษฐ์ อเนกพรวัฒนา (ว.47770) สูตินรีแพทย์ ผู้ชำนาญการด้านเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์ และภาวะมีบุตรยาก)


📑 สารบัญเนื้อหา (คลิกเพื่ออ่านตามหัวข้อ)


บทนำ: ทำความรู้จักการตรวจผนังมดลูกเพื่อการย้ายตัวอ่อน

Timestamp 00:01:55

หัวข้อที่เราจะเจาะลึกกันในไลฟ์นี้ คือ “ERA Test คืออะไร และใครบ้างที่จำเป็นต้องตรวจ?” ซึ่งเป็นข้อสงสัยยอดฮิตสำหรับคนที่กำลังอยู่ในกระบวนการทำเด็กหลอดแก้ว (IVF/ICSI) หลายคนอาจสงสัยว่าการ ตรวจ ERA Test จำเป็นต้องทำทุกคนหรือไม่ ตรวจแล้วมีประโยชน์อย่างไร และจะช่วยเพิ่มโอกาสในการใส่ตัวอ่อนแล้วตั้งครรภ์สำเร็จได้อย่างไรบ้าง

กระบวนการย้ายตัวอ่อนและการเตรียมผนังมดลูกในการทำเด็กหลอดแก้ว (IVF / ICSI)

Timestamp 00:02:15

ก่อนที่เราจะไปทำความเข้าใจเรื่องการ ตรวจ ERA Test เราต้องเข้าใจกระบวนการพื้นฐานในการทำเด็กหลอดแก้ว และขั้นตอนการเตรียมผนังมดลูกเสียก่อน

ในการทำเด็กหลอดแก้ว (IVF/ICSI) ขั้นตอนแรกเริ่มจากการกระตุ้นไข่ เก็บไข่ นำมาปฏิสนธิกับอสุจิในห้องปฏิบัติการจนได้เป็นตัวอ่อน จากนั้นอาจมีการตรวจคัดกรองความผิดปกติทางโครโมโซมของตัวอ่อน (PGT) และทำการแช่แข็งตัวอ่อนเก็บไว้ โดยตัวอ่อนที่แช่แข็งส่วนใหญ่จะอยู่ในระยะบลาสโตซิสต์ (Blastocyst) ซึ่งเป็นตัวอ่อนระยะเจริญเติบโตเต็มที่ในวันที่ 5 ถึงวันที่ 6 หลังการปฏิสนธิ

ในรอบเดือนถัดมาเมื่อพร้อมย้ายตัวอ่อน แพทย์จะเข้าสู่ขั้นตอน การเตรียมผนังมดลูก ซึ่งเปรียบเสมือน “บ้านหลังแรก” ของลูกน้อยที่จะเข้ามาฝังตัวและเติบโตก่อนที่จะคลอดออกมา

ขั้นตอนการเตรียมผนังมดลูกด้วยฮอร์โมนเอสโตรเจน

ไม่ว่าจะเป็นการเตรียมผนังมดลูกในรอบธรรมชาติ หรือการเตรียมด้วยฮอร์โมนทดแทนจากภายนอก ขั้นตอนแรกคือการทำให้ผนังมดลูกมีความหนาและสมบูรณ์เต็มที่ โดยอาศัย ฮอร์โมนเอสโตรเจน (Estrogen)

  • แหล่งที่มาของเอสโตรเจน: อาจมาจากฟองไข่ที่โตตามธรรมชาติ หรือได้จากฮอร์โมนภายนอกในรูปแบบยากินหรือยาทา
  • ความหนาผนังมดลูกที่เหมาะสม: แพทย์ต้องการให้ผนังมดลูกมีความหนาในช่วง 8 ถึง 12 มิลลิเมตรขึ้นไป
  • ลักษณะผนังมดลูกที่สวยงาม: ต้องมีลักษณะเรียงตัวเป็น 3 ชั้นสวยงาม (Triple-line pattern) ซึ่งจะเห็นเป็นเส้นขอบสีขาวเรียงกัน 3 ชั้นชัดเจนจากการตรวจอัลตราซาวด์
ตรวจอัลตราซาวด์ ผนังมดลูก ย้ายตัวอ่อนไม่ติด ตรวจ ERA Test

ความสำคัญของฮอร์โมนโปรเจสเตอโรน และ 3 ปัจจัยหลักในการตั้งครรภ์

Timestamp 00:05:28

เมื่อเตรียมผนังมดลูกได้ความหนา 8-12 มิลลิเมตร และเห็นลักษณะ Triple-line เป็น 3 ชั้นเรียงสวยเรียบร้อยแล้ว แพทย์จะเริ่มยาชุดที่ 2 นั่นคือ ฮอร์โมนโปรเจสเตอโรน (Progesterone)

หน้าที่ของโปรเจสเตอโรนและการนับเวลาฝังตัว

ฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนทำหน้าที่เปลี่ยนสภาพเยื่อบุผนังมดลูกที่หนาตัวแล้ว ให้พร้อมรับการฝังตัวของตัวอ่อน โดยการเริ่มยาจะอ้างอิงตามอายุของตัวอ่อนที่จะนำมาใส่:

  • ตัวอ่อนระยะ Blastocyst (Day 5 หรือ Day 6) จะต้องเริ่มยาโปรเจสเตอโรนล่วงหน้า 5 วัน (หรือประมาณ 120 ชั่วโมง) ก่อนวันย้ายตัวอ่อน
  • ตัวอย่างการให้ยา: หากมีกำหนดใส่ตัวอ่อนใน วันเสาร์ คนไข้จะต้องเริ่มใช้ยาโปรเจสเตอโรน (ซึ่งมักใช้ยาสอดช่องคลอดร่วมกับยากิน) ตั้งแต่ วันจันทร์ (จันทร์, อังคาร, พุธ, พฤหัสบดี, ศุกร์ รวม 5 วันเต็ม) แล้วจึงทำการย้ายตัวอ่อนในวันเสาร์

สำหรับผู้หญิงส่วนใหญ่ (ประมาณ 70-80%) การให้ยาโปรเจสเตอโรนครบ 5 วัน ผนังมดลูกจะเปิดรับการฝังตัวได้พอดี แต่ยังมีผู้หญิงอีกบางกลุ่มที่ให้ยาครบ 5 วันแล้ว ผนังมดลูกกลับยังไม่พร้อมรับตัวอ่อน

3 ปัจจัยหลักที่มีผลต่อความสำเร็จในการทำ IVF

  • คุณภาพและโครโมโซมของตัวอ่อน: เกรดของตัวอ่อน และความปกติทางโครโมโซม
  • สภาพผนังมดลูก: ความหนาได้มาตรฐาน โครงสร้างสวย ไม่มีติ่งเนื้อหรือพังผืดขัดขวาง
  • ความสัมพันธ์ระหว่างผนังมดลูกกับตัวอ่อน (Window of Implantation): ตัวอ่อนต้องถูกย้ายในเวลาที่ผนังมดลูกเปิดรับพอดี หากอายุผนังมดลูกกับอายุตัวอ่อนไม่สอดคล้องกัน (Implantation Mismatch) ก็จะไม่สามารถตั้งครรภ์ได้

ปัจจัยข้อที่ 3 นี้เอง ที่เป็นจุดเริ่มต้นของนวัตกรรมการตรวจ ERA Test

ใครบ้างที่จำเป็นต้องตรวจ ERA Test? เช็กลิสต์กลุ่มเสี่ยง

Timestamp 00:07:50

โดยปกติคนส่วนใหญ่เริ่มยาโปรเจสเตอโรนครบ 5 วันแล้วผนังมดลูกจะพร้อมรับตัวอ่อน แต่หากมีความสงสัยว่า “หน้าต่างการฝังตัว” ของตนเองอาจไม่ตรงกับคนทั่วไป ใครบ้างที่ควรพิจารณาตรวจ ERA Test?

ข้อบ่งชี้และกลุ่มคนที่ควรพิจารณา ตรวจ ERA Test :

  • ผู้ที่มีประวัติย้ายตัวอ่อนคุณภาพดีแล้วไม่ตั้งครรภ์ (Recurrent Implantation Failure): เคยย้ายตัวอ่อนที่ผ่านการตรวจโครโมโซมปกติ (Euploid embryo) ไปแล้ว 1-2 ครั้ง แต่ผลออกมาไม่ท้อง
  • ผู้ที่มีจำนวนตัวอ่อนจำกัด: เช่น ผู้หญิงอายุมาก กระตุ้นไข่ได้ยาก และได้ตัวอ่อนที่ผ่านการตรวจโครโมโซมปกติเพียงแค่ 1 ตัวเท่านั้น การตรวจ ERA Test ล่วงหน้าจะช่วยปิดช่องโหว่และเพิ่มความมั่นใจสูงสุดก่อนการย้ายตัวอ่อนที่มีอยู่อย่างจำกัด
  • ผู้ที่มีประวัติการตั้งครรภ์ไม่สมบูรณ์ (Chemical Pregnancy): เคยย้ายตัวอ่อนแล้วตรวจเลือดพบค่าฮอร์โมนการตั้งครรภ์ (HCG) ขึ้น แต่ต่อมาค่าลดลง

ERA Test คืออะไร? ขั้นตอนการตรวจและการวิเคราะห์ผลยีนผนังมดลูก

Timestamp 00:09:06

ERA Test (Endometrial Receptivity Analysis) คือ การตรวจวิเคราะห์ระดับการแสดงออกของยีน (Gene Expression) ที่เกี่ยวข้องกับความพร้อมในการรับการฝังตัวของตัวอ่อนในเยื่อบุผนังมดลูกมากกว่า 200 ยีน

ขั้นตอนการตรวจ ERA Test

  • 1. ทำการเตรียมผนังมดลูกเหมือนรอบย้ายตัวอ่อนจริง โดยให้ฮอร์โมนเอสโตรเจนจนผนังหนาได้ที่
  • 2. ให้ยาโปรเจสเตอโรนล่วงหน้า 5 วัน
  • 3. ในวันที่ 6 (ซึ่งปกติจะเป็นวันย้ายตัวอ่อน) จะไม่มีการย้ายตัวอ่อน แต่แพทย์จะทำการตัดเก็บตัวอย่างชิ้นเนื้อเยื่อบุช่องท้องมดลูก (Endometrial Biopsy) ส่งเข้าห้องปฏิบัติการตรวจวิเคราะห์ยีน

การแปลผลการตรวจ ERA Test

  • Receptive (ผนังมดลูกพร้อมรับ): แสดงว่าการเริ่มยาโปรเจสเตอโรน 5 วัน (120 ชม.) เป็นระยะเวลาที่ถูกต้อง เหมาะสมสำหรับการย้ายตัวอ่อนในรอบถัดไป
  • Pre-Receptive (ผนังมดลูกยังอ่อนไป / ช้ากว่าปกติ): ผนังมดลูกยังไม่พร้อม ต้องเพิ่มระยะเวลาการเริ่มยา เช่น ผลระบุว่าผนังมดลูกเหมือนเพิ่งได้อายุ 4 วัน ในรอบถัดไปจึงต้องปรับเพิ่มเวลาเริ่มยาโปรเจสเตอโรนล่วงหน้าเป็น 6 วัน ก่อนย้ายตัวอ่อน
  • Post-Receptive (ผนังมดลูกแก่ไป / เร็วกว่าปกติ): ผนังมดลูกข้ามช่วงเวลาฝังตัวไปแล้ว รอบถัดไปจะต้องลดระยะเวลาการให้ยาลง เช่น ลดลง 12 หรือ 24 ชั่วโมง และอาจต้องทำรอบตรวจซ้ำเพื่อยืนยันเวลาที่แม่นยำ

ทางเลือกใหม่ ORA Test: ตรวจความพร้อมผนังมดลูกด้วยการเจาะเลือด

Timestamp 00:11:16

แม้การตรวจ ERA Test จะมีประโยชน์สูง แต่ก็มีข้อจำกัดตรงที่คนไข้ต้อง เสียเวลาไป 1 รอบเดือน ในการเตรียมผนังเพื่อเจาะเก็บชิ้นเนื้อโดยไม่สามารถย้ายตัวอ่อนในรอบนั้นได้

ปัจจุบันจึงได้มีการพัฒนานวัตกรรมการตรวจใหม่ที่เรียกว่า ORA Test

ข้อดีและความต่างของ ORA Test

  • ตรวจจากเลือดของคุณแม่: วิเคราะห์การแสดงออกของยีนที่เกี่ยวข้องกับผนังมดลูกจากการเจาะเลือด ไม่ต้องตัดชิ้นเนื้อเยื่อบุมดลูก
  • ไม่ต้องเสียรอบย้ายตัวอ่อน: ในรอบที่จะย้ายตัวอ่อนจริง สามารถเตรียมผนังมดลูกและเจาะเลือดเก็บไว้ในวันที่ย้ายตัวอ่อนได้เลย
  • หากย้ายตัวอ่อนแล้วไม่ตั้งครรภ์: ค่อยส่งตรวจตัวอย่างเลือดที่ได้เจาะเก็บไว้ ไปตรวจดูว่าสาเหตุที่ไม่ตั้งครรภ์มาจากผนังมดลูกไม่พร้อมรับตัวอ่อนหรือไม่ ทำให้สามารถนำข้อมูลมาปรับสูตรยาในรอบถัดไปได้ทันทีโดยไม่เสียเวลา

สรุปประโยชน์ของ ERA & ORA Test ช่วยเพิ่มอัตราความสำเร็จในการตั้งครรภ์

Timestamp 00:13:49

การตรวจความพร้อมของผนังมดลูก ทั้งรูปแบบ ERA Test (เก็บชิ้นเนื้อผนังมดลูก) และ ORA Test (เจาะเลือด) เป็นเครื่องมือสำคัญที่ช่วยประเมินระยะเวลาในการเริ่มยาฮอร์โมนโปรเจสเตอโรน ให้สอดคล้องกับอายุของตัวอ่อนอย่างแม่นยำที่สุด

การตรวจนี้มีประโยชน์อย่างยิ่งสำหรับ:

  • 1. ผู้ที่เคยย้ายตัวอ่อนคัดโครโมโซมปกติแล้วไม่ตั้งครรภ์ 1-2 ครั้ง
  • 2. ผู้ที่มีจำนวนตัวอ่อนจำกัดมากๆ และต้องการลดทุกความเสี่ยง เพื่อเพิ่มอัตราการตั้งครรภ์ให้สูงที่สุด

การรู้ระยะเวลาฝังตัวที่แน่นอน ช่วยให้แพทย์สามารถปรับแผนการให้ยาสอดและยากินฮอร์โมนได้อย่างตรงจุด ช่วยเพิ่มโอกาสในการอุ้มท้องสำเร็จและเติมเต็มความฝันในการมีบุตรได้อย่างมั่นใจ

ติดต่อสอบถามเพิ่มเติม / นัดหมายปรึกษาแพทย์

หากท่านมีข้อสงสัยเพิ่มเติมเกี่ยวกับการตรวจ ERA Test, ORA Test หรือปัญหาการรักษาภาวะมีบุตรยาก สามารถติดต่อคลินิกรักษาผู้มีบุตรยาก Superior A.R.T. ได้ทุกช่องทางทาง

LIVE หมอจิว นพ. สิริเชษฐ์ อเนกพรวัฒนา (ว.47770)

นพ. สิริเชษฐ์ อเนกพรวัฒนา (ว.47770)
สูตินรีแพทย์ ผู้ชำนาญการด้านเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์ และภาวะมีบุตรยาก

ประวัติแพทย์ นัดหมายแพทย์

𝐒𝐮𝐩𝐞𝐫𝐢𝐨𝐫 𝐀.𝐑.𝐓. 𝐋𝐈𝐕𝐄 : 🅔🅟.71 ❝มีลูกหนึ่งคน ต้องมีไข่เท่าไหร่ถึงเพียงพอ เจาะลึกกระบวนการทำเด็กหลอดแก้ว (ICSI) และปัจจัยที่ควรรู้❞

(คลิปย้อนหลัง ไลฟ์เมื่อวันที่ 19 ธันวาคม 2567 โดยหมอนิ พญ.นิศารัตน์ สุนทราภา (ว.36947) สูตินรีแพทย์ ผู้ชำนาญการด้านเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์ และภาวะมีบุตรยาก)

สำหรับคู่ที่กำลังเผชิญกับปัญหามีบุตรยาก หรือผู้ที่กำลังวางแผนครอบครัว มักจะมีคำถามยอดฮิตว่า “ถ้าอยากมีลูก 1 คน เราจะต้องเก็บไข่ให้ได้กี่ใบถึงจะเพียงพอ?” และ “ทำไมตอนเก็บไข่ได้ตั้ง 10 ใบ แต่สุดท้ายพอเลี้ยงเป็นตัวอ่อนกลับไม่ได้ 10 ตัว?” บทความนี้เรียบเรียงเนื้อหาโดยละเอียดจากไลฟ์ Superior A.R.T. EP.71 ที่จะไขข้อข้องใจตั้งแต่กลไกการตกไข่ตามธรรมชาติ กระบวนการทำเด็กหลอดแก้ว (ICSI) ในห้องปฏิบัติการ อัตราการเจริญเติบโตของตัวอ่อนตามสถิติ ปัจจัยเรื่องอายุต่อความผิดปกติของโครโมโซม ตลอดจนเทคนิคการบำรุงร่างกายเพื่อเพิ่มโอกาสประสบความสำเร็จในการตั้งครรภ์


📑 สารบัญเนื้อหา (คลิกเพื่ออ่านตามหัวข้อ)


อยากมีลูก 1 คน ต้องใช้ไข่กี่ใบ? ทำไมเก็บไข่ได้เยอะแต่ได้ตัวอ่อนน้อย?

Timestamp 00:01:16

หลายคนเมื่อเข้าสู่กระบวนการรักษาภาวะมีบุตรยากมักตั้งคำถามว่า หากเราต้องการมีลูกที่สมบูรณ์แข็งแรง 1 คน เราควรจะต้องกระตุ้นและเก็บไข่ให้ได้จำนวนกี่ใบ? และเมื่อเก็บไข่ได้ เช่น เก็บได้ 10 ใบ ทำไมถึงไม่ได้ตัวอ่อน 10 ตัวเท่าจำนวนไข่ที่เก็บได้?

ความเข้าใจผิดส่วนใหญ่เกิดจากการคิดว่าไข่ทุกใบที่เก็บได้จะสามารถเจริญเติบโตไปเป็นตัวอ่อนที่สมบูรณ์ได้ทั้งหมด แต่ในความเป็นจริง กระบวนการปฏิสนธิและการพัฒนาของตัวอ่อนตามธรรมชาติต้องผ่านการคัดสรรหลายขั้นตอน บทความนี้จะนำเสนอคำตอบว่าเหตุใดจำนวนไข่จึงลดลงในแต่ละขั้นตอน รวมถึงแนวทางการเตรียมตัวสำหรับผู้ที่มีภาวะไข่เยอะ หรือไข่น้อย และผู้ที่ต้องการมีลูกมากกว่า 1 คน

กลไกการตกไข่และการตั้งครรภ์ตามธรรมชาติ VS ผู้มีภาวะมีบุตรยาก

Timestamp 00:02:34

ในระบบสืบพันธุ์ของผู้หญิง แต่ละรอบเดือนร่างกายจะเตรียม “กลุ่มไข่ตั้งต้น” ขึ้นมาจำนวนหนึ่ง

  • ผู้หญิงอายุประมาณ 30 ปี ที่มีระดับฮอร์โมน AMH (Anti-Müllerian Hormone) และจำนวนไข่สำรองอยู่ในเกณฑ์ปกติ ในช่วงต้นรอบเดือนจะมีไข่ตั้งต้นขนาดเล็กเท่าๆ กัน (ประมาณ 4–7 มิลลิเมตร) อยู่ที่ประมาณ 10++ใบ
  • เมื่อผ่านไปประมาณ 5 วันนับจากประจำเดือนมาวันแรก ร่างกายจะคัดเลือกไข่เพียง 1 ใบที่เก่งที่สุด ซึ่งก็คือไข่ที่มีตัวรับฮอร์โมน (Hormone Receptor) มากที่สุด ให้เจริญเติบโตต่อจนถึงช่วงกลางรอบเดือนและเกิดการตกไข่ ส่วนไข่ใบอื่นๆ ในกลุ่มจะฝ่อไป
  • หากไข่ใบที่ตกได้ผสมกับอสุจิที่แข็งแรง ในช่วงเวลาที่เยื่อบุโพรงมดลูกมีความพร้อม ก็จะเกิดการตั้งครรภ์ตามธรรมชาติ

ข้อสังเกต: สำหรับผู้หญิงที่อายุน้อย (ไม่เกิน 30–35 ปี) แม้จะมีจำนวนไข่น้อย แต่ถ้ามีไข่ตกเพียง 1 ใบ และไข่นั้นมีคุณภาพดี โครโมโซมปกติ สเปิร์มแข็งแรง ก็สามารถตั้งครรภ์ธรรมชาติได้ง่ายๆ แต่ในผู้ที่มีภาวะมีบุตรยากและไม่สามารถตั้งครรภ์เองได้ การทำเด็กหลอดแก้วจึงจำเป็นต้องใช้วิธีการกระตุ้นไข่เพื่อให้ได้ไข่หลายใบโตพร้อมๆ กันในรอบเดียว เพื่อนำมาผ่านกระบวนการคัดสรรในห้องปฏิบัติการต่อไป

กระบวนการเด็กหลอดแก้ว (ICSI) และขั้นตอนการเจริญเติบโตของตัวอ่อน

Timestamp 00:04:54

ในวันที่ฝ่ายหญิงเข้ารับการเก็บไข่ ฝ่ายชายก็จะทำการเก็บอสุจิ จากนั้นนักวิทยาศาสตร์ในห้องปฏิบัติการจะคัดเลือกอสุจิที่มีรูปร่างปกติและว่ายน้ำได้ดีที่สุด นำมาทำ ICSI (Intracytoplasmic Sperm Injection) โดยการฉีดอสุจิ 1 ตัว เข้าไปในไข่สุก 1 ใบ (ระยะ Metaphase II หรือ MII) หลังเก็บไข่ประมาณ 4 ชั่วโมง

หลังจากการปฏิสนธิ นักวิทยาศาสตร์จะเฝ้าติดตามการเจริญเติบโตของตัวอ่อนทุกวัน ดังนี้:

  • Day 1 (หลังทำ ICSI 1 วัน): ตรวจเช็กการปฏิสนธิ หากปกติจะเห็นเป็นตัวอ่อนระยะ 1 เซลล์ที่มี 2 Pronuclei (2PN) วงกลมเล็กๆ 2 วงภายในเซลล์ โดยมาจากไข่ของแม่ 1 วง และจากสเปิร์มของพ่อ 1 วง
  • Day 2 (ระยะ 2–4 เซลล์): เซลล์จะเริ่มแบ่งตัวทวีคูณจาก 1 เป็น 2 เซลล์ และเพิ่มเป็น 4 เซลล์ในช่วงปลายวันที่ 2
  • Day 3 (ระยะ 6–8 เซลล์): ตัวอ่อนที่สวยงามสมบูรณ์ เซลล์จะต้องมีขนาดเท่ากันทุกเซลล์ ขอบเขตชัดเจน แต่หากเซลล์บางส่วนแบ่งตัวไม่ไหวหมดแรง ก็จะกลายสภาพเป็น “เศษเซลล์” (Fragmentation) ยิ่งมีเศษเซลล์เยอะ แปลว่าคุณภาพตัวอ่อนไม่ดี
  • Day 4 (ระยะ Morula): เซลล์จะเริ่มรวมตัวกอดกันเป็นก้อน (Compaction) ลักษณะคล้ายผลน้อยหน่า
  • Day 5 (ระยะ Blastocyst): เป็นระยะที่ตัวอ่อนเจริญเติบโตสมบูรณ์ โดยจะแบ่งเซลล์ออกเป็น 2 กลุ่มชัดเจน ได้แก่:
  • 1. Inner Cell Mass: กลุ่มเซลล์ด้านในที่จะพัฒนากลายเป็นตัวเด็กในอนาคต
  • 2. Trophectoderm: กลุ่มเซลล์ด้านนอกที่จะพัฒนากลายเป็นรก ทำหน้าที่ยึดฝังตัวกับโพรงมดลูก

Attrition Rate: ทำไมจำนวนตัวอ่อนถึงลดลงในแต่ละระยะ?

Timestamp 00:08:57

สาเหตุที่ทำให้ผู้ป่วยไม่ได้ตัวอ่อนเท่ากับจำนวนไข่ที่เก็บได้ เกิดจากอัตราการคัดทิ้งตามธรรมชาติในห้องปฏิบัติการ (Attrition Rate) ซึ่งสถิติค่ากลางมาตรฐาน มีดังนี้:

ขั้นตอนการพัฒนา

อัตราส่วนรอดชีวิต

ตัวอย่างคำนวณจากไข่ 10 ใบ

ไข่สุกที่เก็บได้ (MII)

100%

10 ใบ

ปฏิสนธิสำเร็จเป็น Day 1 (2PN)

~60-80%

6 – 8 ตัวอ่อน

พัฒนาถึงระยะ Blastocyst (Day 5)

~50% ของ Day 1

3 – 4 ตัวอ่อน

ปัจจัยที่ทำให้จำนวนตัวอ่อนลดลงมากกว่าปกติ:

  • คุณภาพไข่ของแม่: ฝ่ายหญิงมีโรคประจำตัว เช่น เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ หรือ ช็อกโกแลตซีสต์ (Endometriosis) ส่งผลกระทบต่อคุณภาพและการปฏิสนธิของไข่ หรือภาวะ PCOS (Polycystic Ovary Syndrome) ที่อาจทำให้ได้ไข่ปริมาณมากแต่คุณภาพต่ำ รวมถึงคุณแม่ที่อายุมาก
  • คุณภาพสเปิร์มของพ่อ: หากสเปิร์มมีรูปร่างผิดปกติมาก หรือมีอัตราการแตกหักของ DNA ที่หัวสเปิร์มสูง (High DNA Fragmentation) จะส่งผลให้อัตราการปฏิสนธิเป็นตัวอ่อน Day 1 ต่ำลงอย่างชัดเจน

การตรวจโครโมโซมตัวอ่อน (PGT-A) และอายุคุณแม่

Timestamp 00:11:43

เมื่อตัวอ่อนเจริญเติบโตมาถึงระยะ Blastocyst ขั้นตอนต่อไปคือการตรวจโครโมโซม (PGT-A) ทั้ง 23 คู่ โดยนักวิทยาศาสตร์จะตัดดึงเซลล์ออกมาประมาณ 5–7 เซลล์ เฉพาะบริเวณที่จะพัฒนากลายเป็นรก (Trophectoderm) โดยไม่ไปยุ่งเกี่ยวกับเซลล์ส่วนที่จะโตเป็นตัวเด็ก (Inner Cell Mass) เพื่อนำไปตรวจวิเคราะห์

ปัจจัยในการคัดเลือกตัวอ่อนที่จะนำไปตรวจโครโมโซม

  • ตัวอ่อนคุณภาพดี 
  • เห็นเซลล์ส่วนที่เป็นตัวเด็กและตัวรกชัดเจน
  • ยังคงมีคุณภาพดีหลังละลายตัวอ่อนที่แช่แข็ง

ปัจจัยที่มีผลต่อโครโมโซมตัวอ่อนมากที่สุด

ปัจจัยสำคัญที่สุดคือ “อายุของคุณแม่” ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดเจนคือ กลุ่มอาการดาวน์ซินโดรม (Down Syndrome) ซึ่งเกิดจากโครโมโซมคู่ที่ 21 เกินมา 1 แท่ง (มี 3 แท่ง)

  • อายน้อยกว่า 25 ปี: โอกาสเกิดดาวน์ซินโดรมต่ำมาก
  • อายุ 35 ปี: อัตราความเสี่ยงอยู่ที่ประมาณ 1 ต่อ 250
  • อายุ 40 ปี: อัตราความเสี่ยงพุ่งสูงถึง 1 ต่อ 69
5 คำถามยอดฮิต ของคนมีลูกยาก กราฟแสดงจำนวนไข่กับอายุ

ที่มา: www.cdc.gov/birth-defects/

อยากมีลูกหนึ่งคน ต้องมีไข่เท่าไหร่ ถึงเพียงพอ
5 คำถามยอดฮิต ของคนมีลูกยาก เปอร์เซ็นต์ตัวอ่อนปกติในแต่ละช่วงวัย

ที่มา:  Munne et al. Reprod Biomed Online

สถิติตัวอ่อนโครโมโซมปกติจำแนกตามอายุคุณแม่จากกรณีที่ตรวจตัวอ่อน 10 ตัว:

  • อายน้อยกว่า 35 ปี: มีโอกาสได้ตัวอ่อนโครโมโซมปกติประมาณ 63%
  • อายุ 35 – 37 ปี: มีโอกาสได้ตัวอ่อนโครโมโซมปกติประมาณ 55%
  • อายุ 38 – 40 ปี: มีโอกาสได้ตัวอ่อนโครโมโซมปกติประมาณ 37%
  • อายุ 41 – 42 ปี: มีโอกาสได้ตัวอ่อนโครโมโซมปกติประมาณ 25%

Safe Zone: จำนวนไข่ที่ควรเก็บเพื่อให้ได้ลูกที่แข็งแรง 1 คน

Timestamp 00:17:08

จากข้อมูลทางสถิติข้างต้น สามารถสรุปจำนวนไข่ที่ควรเก็บเพื่อเป้าหมายการมีลูก 1 คน ได้ดังนี้:

  • คุณแม่อายน้อย (ต่ำกว่า 35 ปี): เก็บไข่ได้ประมาณ 10 ใบ ถือว่าเพียงพอในการได้ตัวอ่อนที่ปกติ และมีโอกาสได้ลูก 1 คน หรืออาจจะมากกว่า 1 คน
  • คุณแม่อายุเยอะ (มากกว่า 35 ปีขึ้นไป): ไข่ 10 ใบอาจจะไม่เพียงพอ จำนวนไข่ที่เป็น Safe Zone สำหรับการกระตุ้น 1 รอบ คือประมาณ 15 – 20 ใบ เพื่อเผื่ออัตราการลดลงในแต่ละขั้นตอน

ข้อคิดสำคัญ: สถิติเป็นเพียงตัวเลขค่าเฉลี่ย แม้คุณแม่อายุเยอะหรือเก็บไข่ได้น้อย แต่ถ้าหากไข่ในรอบนั้นมีไข่ที่เป็น “Golden Egg” หรือไข่ที่โครโมโซมสมบูรณ์ปกติอยู่ ก็มีโอกาสได้ตัวอ่อนที่ปกติและตั้งครรภ์สำเร็จได้เช่นกัน สรุปคือ “อายุน้อย ไข่น้อยหมอไม่ค่อยกังวล แต่อายุเยอะ การมีไข่เยอะไว้ก่อนจะปลอดภัยกว่า”

วิธีบำรุงไข่ ปรับไลฟ์สไตล์เพิ่มคุณภาพไข่ก่อนกระตุ้นไข่

Timestamp 00:18:41

แม้เราจะไม่สามารถสั่งให้ร่างกายสร้างปริมาณไข่ขึ้นมาใหม่ได้ แต่เราสามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อบำรุงคุณภาพของไข่ที่มีอยู่ให้ดีที่สุดก่อนเข้าสู่กระบวนการกระตุ้นไข่ได้ดังนี้:

  • 1. เข้านอนให้ตรงเวลา: ควรนอนในช่วง 23:00 – 02:00 น. ซึ่งเป็นช่วงที่ร่างกายหลั่ง Growth Hormone ออกมาเต็มที่ ซึ่งส่งผลดีต่อการพัฒนารอบไข่
  • 2. โภชนาการเน้นโปรตีนและลดน้ำตาล: รับประทานโปรตีนจากเนื้อสัตว์ไม่ติดมัน หรือโปรตีนจากพืช (Plant-based Protein) และลดหวาน/ลดน้ำตาล หากน้ำหนักเกินควรลดน้ำหนักก่อน เพื่อให้ตอบสนองต่อยากระตุ้นได้ดีขึ้น
  • 3. ออกกำลังกายสม่ำเสมอ: ออกกำลังกายปานกลาง ไม่หนักเกินไป ประมาณ 3 ครั้งต่อสัปดาห์ ครั้งละ 30 นาที – 1 ชั่วโมง
  • 4. ทานวิตามินเตรียมพร้อมตั้งครรภ์: ทาน Folic Acid และวิตามินรวมสำหรับคนท้อง
  • 5. ทานสารต้านอนุมูลอิสระ (Antioxidants): ทาน CoQ10, Vitamin C ล่วงหน้าประมาณ 2–3 เดือนก่อนกระตุ้นไข่ ส่วน DHEA ควรปรึกษาแพทย์ก่อนทาน เนื่องจากมีประโยชน์เฉพาะบางราย และอาจทำให้ไข่ลดลงในบางคน

โอกาสตั้งครรภ์ต่อการย้ายตัวอ่อน และข้อแนะนำสำหรับผู้ที่มีไข่น้อย

Timestamp 00:20:38

หากอยู่ในภาวะ Perfect Condition ได้แก่:

  • มดลูกเรียบสวย เยื่อบุโพรงมดลูกหนาประมาณ 8–12 มิลลิเมตร เรียงตัวสวย 3 ชั้น
  • ระดับฮอร์โมนดี
  • ตัวอ่อนผ่านการตรวจโครโมโซมปกติ และหลังละลายออกมาคุณภาพยังคงดี

อัตราการตั้งครรภ์ต่อการย้ายตัวอ่อน 1 ครั้ง ที่คลินิก Superior A.R.T. คือ 70-75%

แนวทางสำหรับคนไข้ที่มีไข่น้อย:

สำหรับผู้ที่มีไข่น้อย แนะนำให้เตรียมร่างกายให้พร้อมที่สุด และ “เลือกรอบเดือนที่เหมาะสมในการกระตุ้น” โดยเข้ามาตรวจอัลตราซาวด์ในวันที่ 2 ของประจำเดือน เพื่อประเมินจำนวนไข่ตั้งต้น (AFC) ควบคู่กับการตรวจระดับฮอร์โมน AMH หากรอบเดือนไหนมีจำนวนไข่สวยและระดับฮอร์โมนดี ค่อยตัดสินใจเริ่มกระตุ้นไข่ในรอบนั้น

Case Study ถอดบทเรียนเคสประทับใจ: ไข่ตกก่อนเก็บแต่ประสบความสำเร็จด้วย IUI

Timestamp 00:22:39

คุณหมอได้แชร์เคสประทับใจจากประสบการณ์จริงเพื่อเป็นกำลังใจให้กับผู้ที่กำลังตัดสินใจจะรักษาภาวะมีบุตรยาก

  • ประวัติผู้ป่วย: คนไข้เคยทำ ICSI จากหลายแห่งมาแล้ว 5 รอบ ได้จำนวนไข่พอใช้ แต่ผสมปฏิสนธิเป็นตัวอ่อน Day 1 ต่ำมาก (เพียง 30%–40%) และตัวอ่อนพัฒนาถึง Day 5 น้อยมาก
  • เหตุการณ์วันเก็บไข่: คนไข้มารักษาที่คลินิกในวัย 43–44 ปี กระตุ้นไข่ได้ประมาณ 5 ใบ แต่เมื่อเข้าห้องผ่าตัด คุณหมออัลตราซาวด์พบว่า ไข่ทั้ง 5 ใบได้ตกไปหมดแล้ว ไม่เหลือให้เก็บไข่
  • การแก้ไขปัญหา: คุณหมอตัดสินใจเปลี่ยนแผนเฉพาะหน้าด้วยการทำ IUI (ฉีดอสุจิเข้าโพรงมดลูก) แทนเพื่อไม่ให้เสียโอกาส
  • ผลลัพธ์ปาฏิหาริย์: คนไข้ตั้งครรภ์จากการทำ IUI ในรอบนั้น ผลอัลตราซาวด์และผลตรวจ NIPT คัดกรองดาวน์ซินโดรมออกมาปกติสมบูรณ์ จนคลอดบุตรที่แข็งแรงได้สำเร็จ

บทเรียนที่ได้รับ: แม้จะอายุมาก ไข่น้อย หรือไข่ตกก่อนกำหนด แต่หากไข่ในรอบนั้นเป็นไข่ที่ดี (Golden Egg) ธรรมชาติและร่างกายของคุณแม่ก็สามารถทำให้เกิดการตั้งครรภ์ได้ บางครั้งไข่ที่เจริญเติบโตอยู่ภายในร่างกายตามธรรมชาติอาจทำหน้าที่ได้ดีกว่าการนำออกมาเลี้ยงนอกร่างกาย

สรุป: การวางแผนและการเตรียมตัวสำหรับผู้ที่อยากมีบุตร

Timestamp 00:25:49

  • หากยังไม่พร้อมมีบุตรแต่เริ่มมีอายุ: แนะนำให้เข้าพบแพทย์เพื่อประเมินและพิจารณา “ฝากไข่ แช่แข็งไข่” (Egg Freezing) วางแผนสต๊อกไข่ไว้ตั้งแต่เนิ่นๆ เพื่อป้องกันปัญหาคุณภาพไข่เสื่อมตามอายุในอนาคต
  • หากแต่งงานแล้วปล่อยธรรมชาติไม่มา: ควรรีบเข้ามาตรวจเช็กระบบสืบพันธุ์ทั้งฝ่ายหญิงและฝ่ายชายเพื่อหาสาเหตุ หากพบปัญหาจะได้แก้ไขได้ทันท่วงที
  • หากอายุมากและมีไข่น้อย: ไม่ต้องหมดหวัง ให้เน้นการดูแลสุขภาพ ปรับไลฟ์สไตล์ ทานวิตามินบำรุง และเลือกรอบกระตุ้นไข่ที่ดีที่สุดร่วมกับแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ

บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อมุ่งให้ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับขั้นตอนทางการแพทย์และสถิติตามจริง หากมีข้อสงสัยเพิ่มเติม สามารถติดต่อสอบถามหรือรับการปรึกษาจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านการมีบุตรยากเพื่อวางแผนเป็นรายบุคคลได้ที่ Superior A.R.T. Clinic

หากมีคำถามเพิ่มเติม สามารถติดต่อเราได้ทุกช่องทางของ Superior A.R.T.

LIVE หมอนิ พญ. นิศารัตน์ สุนทราภา (ว.36947)

พญ. นิศารัตน์ สุนทราภา (ว.36947)
สูตินรีแพทย์ ผู้ชำนาญการด้านเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์ และภาวะมีบุตรยาก

ประวัติแพทย์ นัดหมายแพทย์

ถามหมอ 💬 กับหมอนิ : อายุยังไม่ถึง 40 ก็เสี่ยงรังไข่เสื่อมก่อนวัยได้ รู้ได้อย่างไร? เช็กจากอะไรบ้าง

ถามหมอกับหมอนิ รังไข่เสื่อมก่อนวัย รู้ได้อย่างไร

ผู้หญิงหลายคนอาจเข้าใจว่า ภาวะรังไข่เสื่อม เป็นเรื่องที่เกิดขึ้นเมื่ออายุมากแล้วเท่านั้น แต่ในความเป็นจริง รังไข่เสื่อมก่อนวัย (Premature Ovarian Insufficiency: POI) สามารถเกิดขึ้นได้แม้อายุยังไม่ถึง 40 ปี และในระยะแรกอาจไม่มีอาการผิดปกติที่สังเกตได้ชัดเจน

บางคนเริ่มสังเกตว่ารอบเดือนเปลี่ยนแปลง แต่หลายคนยังมีประจำเดือนมาตามปกติ จึงไม่ทราบว่าการทำงานของรังไข่เริ่มลดลง จนกระทั่งเริ่มวางแผนมีบุตรแล้วพบว่าตั้งครรภ์ได้ยากกว่าที่คาดหวัง

แล้วเราจะรู้ได้อย่างไรว่าเป็นเพียงการเปลี่ยนแปลงตามธรรมชาติ หรือเป็นสัญญาณของภาวะรังไข่เสื่อมก่อนวัยที่ควรเข้ารับการประเมิน?

ในบทความพร้อมคลิปนี้ คุณหมอนิ พญ.นิศารัตน์ สุนทราภา แพทย์เฉพาะทางด้านเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์และภาวะมีบุตรยาก จะช่วยอธิบายเรื่องนี้ให้เข้าใจได้ง่ายขึ้น


รับชมคลิป: อายุยังไม่ถึง 40 ก็รังไข่เสื่อมก่อนวัยได้ จริงหรือ?


รังไข่เสื่อมก่อนวัย คืออะไร?

ภาวะรังไข่เสื่อมก่อนวัย (Premature Ovarian Insufficiency: POI) คือภาวะที่รังไข่ทำงานลดลงก่อนอายุ 40 ปี ส่งผลให้จำนวนและคุณภาพของไข่ลดลงเร็วกว่าปกติ รวมถึงการสร้างฮอร์โมนเพศหญิงที่ลดลงตามไปด้วย

ภาวะนี้อาจส่งผลต่อโอกาสในการตั้งครรภ์ และหากไม่ได้รับการประเมินตั้งแต่เนิ่นๆ อาจทำให้การวางแผนมีบุตรในอนาคตมีข้อจำกัดมากขึ้น


อายุยังไม่ถึง 40 ก็เป็นรังไข่เสื่อมก่อนวัยได้หรือไม่?

คำตอบคือ สามารถเกิดขึ้นได้

แม้อายุจะเป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อการทำงานของรังไข่ แต่ผู้หญิงบางคนอาจมีภาวะรังไข่เสื่อมก่อนวัยจากสาเหตุอื่น เช่น พันธุกรรม โรคเรื้อรังบางชนิด การรักษาทางการแพทย์บางประเภท หรือปัจจัยที่ยังไม่สามารถระบุสาเหตุได้อย่างชัดเจน

จึงไม่ควรใช้เพียงอายุเป็นเกณฑ์ในการประเมินสุขภาพของรังไข่อย่างเดียว


สัญญาณที่อาจบ่งบอกว่ารังไข่เริ่มเสื่อม

อาการของภาวะรังไข่เสื่อมก่อนวัยอาจแตกต่างกันในแต่ละคน และบางรายอาจไม่มีอาการชัดเจน

สัญญาณที่อาจพบ ได้แก่

  • ประจำเดือนมาไม่สม่ำเสมอ
  • รอบเดือนสั้นลงหรือห่างออกกว่าเดิม
  • ประจำเดือนหายไป
  • พยายามมีบุตรเป็นเวลานานแต่ยังไม่สำเร็จ
  • ปวดประจำเดือนมาก หรือปวดท้องน้อยเรื้อรัง
  • บางรายอาจจะไม่มีอาการใดๆชัดเจน เช่น ประจำเดือนมาปกติ จึงไม่ทราบว่าการทำงานของรังไข่เริ่มลดลง

ด้วยเหตุนี้ การมีประจำเดือนสม่ำเสมอจึงไม่ได้หมายความว่าปริมาณไข่หรือการทำงานของรังไข่ยังอยู่ในระดับปกติเสมอไป


ใครบ้างที่ควรเข้ารับการประเมินรังไข่?

การประเมินการทำงานของรังไข่อาจเหมาะสำหรับผู้หญิงที่มีลักษณะดังต่อไปนี้

  • อายุใกล้ 35 ปีขึ้นไปและกำลังวางแผนมีบุตร
  • อายุยังไม่ถึง 40 ปี แต่มีประจำเดือนผิดปกติ
  • พยายามตั้งครรภ์มาระยะหนึ่งแล้วยังไม่สำเร็จ
  • มีประวัติคนในครอบครัวเป็นรังไข่เสื่อมก่อนวัย
  • ปวดประจำเดือนมากผิดปกติ หรือปวดท้องน้อยเรื้อรัง
  • ต้องการทราบปริมาณไข่เพื่อใช้วางแผนการมีบุตรในอนาคต
  • มีโรคประจำตัว เช่น โรคข้อ โรคเกี่ยวกับภูมิแพ้ตัวเอง เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่
  • เคยได้รับการรักษาบางอย่าง เช่น ได้รับยาเคมีบำบัด หรือการฉายแสง หรือเคยได้รับการผ่าตัดรังไข่

การตรวจประเมินตั้งแต่เนิ่นๆ จะช่วยให้มีข้อมูลสำหรับวางแผนการรักษาหรือวางแผนการมีบุตรได้อย่างเหมาะสม


รังไข่เสื่อมก่อนวัย ตรวจเช็กได้อย่างไร?

การประเมินการทำงานของรังไข่ทำได้หลายวิธี โดยแพทย์จะพิจารณาจากประวัติ อาการ และผลการตรวจเพิ่มเติม

การตรวจที่ใช้บ่อย ได้แก่

ตรวจเลือดวัดระดับฮอร์โมน AMH

AMH (Anti-Müllerian Hormone) เป็นฮอร์โมนที่ช่วยสะท้อนปริมาณไข่คงเหลือ (Ovarian Reserve) การตรวจ AMH เป็นหนึ่งในเครื่องมือที่ช่วยประเมินการทำงานของรังไข่ และช่วยประกอบการวางแผนการรักษาหรือการวางแผนมีบุตร

อัลตราซาวนด์นับจำนวนไข่ตั้งต้น

แพทย์จะใช้อัลตราซาวนด์เพื่อตรวจดูรังไข่และประเมินจำนวนฟอลลิเคิล (Antral Follicle Count: AFC) ซึ่งเป็นอีกหนึ่งข้อมูลสำคัญในการประเมินปริมาณไข่ที่เหลืออยู่

โดยแพทย์จะนำผลตรวจทั้งหมดมาประกอบกัน ไม่ได้อาศัยเพียงผลตรวจชนิดใดชนิดหนึ่งในการวินิจฉัย


รู้เร็ว ไม่ได้แปลว่าหมดหวัง

หลายคนกังวลเมื่อได้ยินคำว่า “รังไข่เสื่อม”

แต่ในความเป็นจริง การทราบข้อมูลตั้งแต่ระยะแรกถือเป็นข้อได้เปรียบ เพราะช่วยให้แพทย์สามารถวางแผนการรักษาหรือการวางแผนมีบุตรได้เหมาะสมกับช่วงเวลาของแต่ละคน

ไม่ว่าจะเป็นการเริ่มรักษาภาวะมีบุตรยาก การวางแผนตั้งครรภ์ หรือการพิจารณาทางเลือกอย่างการฝากไข่ในผู้ที่เหมาะสม ทั้งหมดล้วนขึ้นอยู่กับการประเมินโดยแพทย์เป็นรายบุคคล


สรุป

ภาวะรังไข่เสื่อมก่อนวัยสามารถเกิดขึ้นได้แม้อายุยังไม่ถึง 40 ปี และในหลายกรณีอาจไม่มีอาการที่ชัดเจน การมีประจำเดือนปกติไม่ได้หมายความว่าการทำงานของรังไข่ยังเป็นปกติเสมอไป

หากกำลังวางแผนมีบุตร มีประจำเดือนผิดปกติ หรือมีความกังวลเกี่ยวกับสุขภาพรังไข่ การเข้ารับการประเมินด้วยการตรวจระดับ ฮอร์โมน AMH ร่วมกับ การอัลตราซาวนด์รังไข่ จะช่วยให้ทราบข้อมูลเกี่ยวกับการทำงานของรังไข่และวางแผนการดูแลได้อย่างเหมาะสม


สนใจตรวจประเมินการทำงานของรังไข่

หากต้องการข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับ การตรวจระดับฮอร์โมน AMH, การอัลตราซาวนด์ประเมินรังไข่ หรือการวางแผนมีบุตร สามารถนัดหมายเพื่อปรึกษาแพทย์ผู้ชำนาญการด้านเวชศาสตร์การเจริญพันธุ์ เพื่อรับการประเมินและวางแผนการรักษาที่เหมาะสมกับแต่ละบุคคล